Netvliesloslating

Inleiding

Het netvlies zit achter in het oog en is onmisbaar bij het kunnen zien. Bij een netvliesloslating heeft het netvlies voor een deel losgelaten van zijn onderliggende lagen en kan op die plaats niet meer functioneren. Het is een ernstige aandoening die tot blindheid leidt, wanneer zij niet behandeld wordt. Gemiddeld treedt jaarlijks bij 1 op de 10.000 mensen een netvliesloslating op.

Oorzaken

Afhankelijk van de oorzaak worden er verschillende vormen netvliesloslating onderscheiden:

1. Rhegmatogene netvliesloslating
   Door een gat of een scheur in het netvlies stroomt vervloeid glasvocht tussen het netvlies en de onderliggende laag. Het netvlies komt los te liggen en de losgelaten plek wordt langzaam groter.
2. Tractie netvliesloslating
   Bij proliferatieve diabetische retinopathie en bij andere proliferatieve aandoeningen van de retina en het glasvocht, worden strengen bindweefsel gevormd die het netvlies lostrekken van zijn onderlaag.
3. Exsudatieve netvliesloslating
   De normale minimale hoeveelheid vocht tussen het netvlies en de onderliggende laag neemt toe terwijl het netvlies geen openingen heeft. De meest voorkomende oorzaak hiervan zijn een tumor in het oog en een niet goed functionerend retinaal pigmentepitheel.

Verschijnselen

De verschijnselen van een netvliesloslating worden vaak voorafgegaan door verschijnselen van aandoening die de netvliesloslating heeft veroorzaakt.

De netvliesloslating zelf geeft de volgende klachten geven:

1. Een donkere waas in het beeld
   Op de plekken waar het netvlies losligt, functioneert het niet meer. Met dat gedeelte van het netvlies kunt u niets meer zien; het beeld is op die plekken donker. In de eerste fase, als er nog maar een klein stukje netvlies losligt, ziet u meestal opzij in het gezichtsveld (links, rechts, boven of onder) een zwarte vlek of een donkere waas. Een netvliesloslating begint namelijk meestal aan de randen van het netvlies. Maar naarmate het loslaten uitbreidt, wordt de zwarte vlek groter en komt naar het midden van uw gezichtsveld. Een gezichtsuitval die van boven naar beneden toe groter wordt, zal doen denken aan een donker gordijn dat steeds verder zakt. Omgekeerd lijkt het net een donkere berg die hoger wordt.
2. Wazig zien
   Zolang de gele vlek nog op zijn plaats ligt, kunt u scherp zien. Is deze echter ook losgeraakt, dan ziet u alleen nog maar wazig.
3. Een netvliesloslating gaat niet gepaard met pijn. Patiënten wachten om deze reden wel eens te lang, voor ze contact met hun arts opnemen.
4. Blindheid
   Wordt de netvliesloslating niet verholpen dan wordt het oog blind.

Diagnose

Een netvliesloslating wordt door de oogarts vastgesteld na het uitvoeren van de volgende onderzoeken:

1. Onderzoek van de gezichtsscherpte op afstand (visus meten)
2. Gezichtsveldenonderzoek
   De oogarts kan een eenvoudige test van het gezichtsveld uitvoeren. Dit doet hij door met de hand te zwaaien in vier vlakken (links en rechts, telkens boven en onder). De patiënt blijft ondertussen recht vooruit kijken. De oogarts vraagt de patiënt vervolgens of deze zijn handbeweging ziet. Bij een netvliesloslating zijn delen van het gezichtsveld uitgevallen en wordt de hand van de onderzoeken op bepaalde plaatsen niet waargenomen.
3. Oogfundusonderzoek (oogspiegelonderzoek)
   Via oogspiegelonderzoek kan de oogarts, na het verwijden van de pupil met oogdruppels, het netvlies bekijken. De arts ziet het netvlies dan losliggen.

Behandeling

Als het netvlies losligt, is zo spoedig mogelijk een operatie nodig om het netvlies terug op zijn plaats te krijgen en daardoor blindheid te voorkomen. In afwachting van de operatie kan de oogarts u adviseren een bepaalde houding aan te nemen waardoor de kans op verdere loslating zo klein mogelijk wordt. Is het bovenste stukje van uw netvlies losgelaten, zal de arts u adviseren om plat te blijven liggen. Ligt het netvlies aan de linkerzijde los, kunt u het best op uw linkerzij gaan liggen, etc.

Prognose

Wordt tijdig een operatie uitgevoerd, kan de werking van het netvlies grotendeels worden hersteld. Dit is helaas niet het geval als de gele vlek is losgekomen.

Meer informatie

Informatie van het Nederlands Oogheelkundig Gezelschap
www.oogheelkunde.org

Informatie van het Oogcentrum Deventer
www.oogartsen.nl

Informatie van het Oogziekenhuis Rotterdam
www.oogziekenhuis.nl

James B, Chew C, Bron A. Zakboek oogheelkunde derde druk. Elsevier Gezondheidszorg. Maarssen 2004.