Ayurveda

Inleiding

Ayurveda is een hindoeïstische gezondheidsleer afkomstig uit India. Ayurveda komt van de woorden “ayus” wat leven of levensprincipe betekent en het woord “ veda” wat weten of kennis betekent. Ayurveda kan vertaald worden als 'de wetenschap van het leven'. De grondslagen van de methode dateren van ongeveer 3000 jaar geleden, en zijn van generatie op generatie doorgegeven door heelmeesters in India. Ook vandaag nog vormt ayurveda de basis van veel medisch handelen in India, Sri Lanka en Pakistan. De methode heeft daarnaast enorme invloed gehad op de ontwikkeling van alle andere oosterse gezondheidssystemen.

Een ayurvedische levensstijl is volgens sommige mensen een effectieve manier om gezondheid te bevorderen en om lichamelijke problemen en ziekten te vermijden. Ayurveda is een compleet gezondheidssysteem waarin onder andere ontslakking, voedingsvoorschriften, lichaamsbeweging, geneeskrachtige kruiden en technieken ter verbetering van de geestelijke en emotionele gezondheid een plaats innemen. Hoe de behandeling eruit ziet, hangt grotendeels af van de individuele toestand van de patiënt.

Principes

Net als in de Chinese geneeskunst neemt het idee van energie die in banen door het lichaam stroomt, vergelijkbaar met het bloed dat door de bloedvaten stroomt, ook in ayurveda een belangrijke plaats in. Ayurveda bestaat uit de ‘Tridosha’, de drie energie-karakteristieken genaamd de ‘vata’ (staat voor impulsregulatie), ‘pitta’ (voor vurigheid) en de ‘kapha’ (structuur en stevigheid). Ieder individu beschikt over een voor die persoon uniek evenwicht tussen drie vitale 'dosha's'. Als deze drie dosha's in een normale balans zijn, is het lichaam gezond, men spreekt dan over een ‘prakriti’. Ayurveda stelt dat de optimale balans het beste zichtbaar is bij een zuigeling. De theorie van ayurveda is dat aandoeningen en ziekten worden veroorzaakt door verstoorde balans van een of meer dosha's: men spreekt dan over een ‘vikitri’.

Het uitgangspunt van de ayurveda is dat de eigen balans in evenwicht is. ,Zij beschrijft methoden en technieken die worden gebruikt om de verstoring van de balans te beperken waarbij zij zich vooral richt op ziektepreventie. Afhankelijk van de aard en ernst van een ziekte wordt bepaald welke maatregelen moeten worden getroffen.

Toepassing

Het eerste bezoek aan een ayurvedische arts kan tussen drie kwartier en anderhalf uur in beslag nemen. In die tijd onderzoekt de arts de persoonlijke gezondheidstoestand en worden vragenlijsten doorgenomen die zich richten op de energiebalans in een persoon; de verdeling tussen impulskracht (vata), vuurkracht ( pitta), en structurkracht (kapha). Om het energieniveau van de dosha's te bepalen onderzoekt de arts de tong, polsslag, huid, haar, nagels, oren, ogen en de algemene conditie van de patiënt. Soms is ook een urine- of ontlastingmonster nodig.
Een dieet is een belangrijk onderdeel van de behandeling. De ayurveda kent 6 smaken: zoet, zuur, zout, bitter, scherp (pepers) en wrang (onbekende smaak).
Daarnaast is een belangrijk onderdeel de panchkarma, wat letterlijk 5 handelingen betekent. Dit zijn: braken, purgeren (opwekken van het ledigen van maag en darm) met laxeermiddelen of klisma’s, purgeren met medicijnen, neusdruppelen en aderlaten.
Behalve het inwendig reinigen is er ook een uitwendige reiniging door massage met kruidenextracten, boter of olie op het lichaam.
Alle behandelingen hebben hetzelfde doel: het herstellen van de inwendige balans. Hoe vaak een ayurvedische arts bezocht moet worden, hangt af van de klacht. Ayurveda is een holistisch gezondheidssysteem waarmee een veelheid aan problemen kan worden aangepakt, van darmklachten en hoge bloeddruk tot hoofdpijn en angst. Iedereen, ongeacht de leeftijd, kan baat hebben bij ayurveda. Maar bedenk wel dat ayurveda geen tovermiddel is en dat het geen genezing kan bieden van kanker, aids of andere chronische ziekten.

Wetenschap

Ayurveda maakt gebruik van verschillende kruiden en (giftige) metalen bijvoorbeeld lood of monnikskapplant (die giftige aconitine bevat) als geneesmiddel, waardoor het effect van de middelen onvoorspelbaar wordt. Daarnaast wordt er bij ayurveda geen aandacht besteed aan bijverschijnselen van deze kruiden. Sinds enkele jaren worden de in India kruidenpreparaten die voor export bestemd zijn, gekeurd op zware metalen.

De meeste alternatieve geneeswijzen beweren een grote verscheidenheid aan ziekten te kunnen genezen, zonder dat de patiënt last heeft van de bijwerkingen van de reguliere geneeskunde. Deze claims worden echter meestal niet onderbouwd door wetenschappelijk onderzoek.
Over de werkzaamheid van ayurveda is geen wetenschappelijk bewijs. Bespreek altijd met de behandelde arts wanneer er volgens ayurveda behandeld gaat worden. Veel mensen die met ayurveda in aanraking komen, hebben eerst vergeefs de reguliere geneeskunde geprobeerd en zijn bereid te experimenteren met andere behandelwijzen. De meeste informatiebronnen (zoals websites) voor alternatieve geneeskunde geven aan dat het geen vervanging is voor reguliere geneeskunde. Het is een persoonlijke beslissing om al dan niet gebruik te maken van een bepaalde alternatieve therapie. Daarbij is het belangrijk te controleren of een therapeut voldoende gekwalificeerd is en lid is van een beroepsorganisatie.

Meer informatie

Informatie van de beroepsgroep voor Ayurveda
www.anvag.nl/

Informatie van de vereniging tegen kwakzalverij
www.kwakzalverij.nl/896/Encyclopedie_Ayurveda

Informatie van de Stichting Skepsis
www.skepsis.nl/ayurveda.html