Tandenknarsen (bruxisme)

Inleiding

Voorheen waren de cariës en tandvleesziekten de grootste bedreiging voor het gebit, maar er is een derde bedreiging bijgekomen: bruxisme. Bruxisme is het over elkaar heen schuiven van tanden en kiezen of ook wel het krachtig op elkaar klemmen van tanden en kiezen.
Het over elkaar heen schuiven van de tanden en kiezen (knarsen) geeft een schurend en knarsend geluid en gebeurt met name ’s nachts. Overdag komt het ook wel voor, maar dan worden de tanden en kiezen vooral op elkaar geklemd.
Bruxisme komt zowel bij kinderen als volwassenen voor en iedereen heeft wel een periode van tandenknarsen in zijn leven. Meestal is het van voorbijgaande aard, maar het kan problemen gaan geven bij aanhouden van de gewoonte en bij het ontstaan van klachten. Er is dan sprake van overmatig gebruik van de kauwspieren.

Mogelijke oorzaken

Er zijn verschillende oorzaken mogelijk. De vorm van de tanden en kiezen en het Centrale Zenuw Stelsel hebben invloed op het ontstaan van bruxisme.
Slaapstoornissen, stress, alcoholgebruik, roken, bepaalde medicijnen en XTC-pillen worden allemaal in verband gebracht met bruxisme. Er is vaak niet één duidelijk oorzaak aan te wijzen; meestal spelen er meerdere factoren een rol.

Nadelige gevolgen bruxisme voor het gebit:

Slijtage kan optreden waardoor functionele en esthetische klachten kunnen ontstaan.

• De kauwspieren kunnen forser worden waardoor de kaken er breder uit gaan zien.
• Pijnklachten kunnen optreden aan tanden en kiezen wanneer de slijtage tot dicht bij de tandzenuw komt.
• Iemand kan spierpijn van de kaken, kaakgewrichtsklachten en hoofdpijn krijgen.

Wanneer u dus last heeft van pijnlijke kauwspieren of hoofdpijn (met name in de ochtend) bestaat de mogelijkheid dan u knarst of klemt. Het kan ook gebeuren dat uw partner wakker wordt van het kabaal dat u ‘s nachts maakt tijdens het knarsen. Wanneer u deze beide symptomen niet heeft, maar uw tanden zijn wel erg kort geworden door slijtage dan kan er ook sprake zijn van bruxisme. In alle gevallen is het verstandig uw tandarts te raadplegen.

Wat kunt u ertegen doen?

Allereerst moet voorkomen worden dan er wordt geknarst of geklemd zodat de oorzaak wordt aangepast. U dient zich ervan bewust te worden dat u knarst of klemt. Leer te herkennen wanneer u dit doet en begrijp dat het ongewenst is. Er zijn 3 deskundigen die u daarbij kunnen helpen:

• de tandarts
• de fysiotherapeut
• de psycholoog

De tandarts kan u alles uitleggen over het probleem. Het is heel belangrijk dat u zich ervan bewust wordt als u overdag knarst of klemt. Ook kan uitleg over voeding helpen. Zure voeding zorgt namelijk nog eens voor extra slijtage en moet dus voorkomen worden. De tandarts kan eventueel ook een splint of spalk maken. Dit is een uitneembare, doorzichtige plastic plaat die u voor het slapen gaan op de boventanden vastklikt. Deze plaat beschermt de tanden en kiezen tegen slijtage. Soms zorgt de plaat er ook voor dat de spieractiviteit afneemt en de spieren dus meer tot ontspanning komen.
Soms worden de bovenhoektanden aan de achterkant wat dikker gemaakt met wit vulmateriaal zodat tijdens het knarsen de kiezen niet teveel over elkaar heen schuiven.

De fysiotherapeut kan u helpen wanneer u negatieven gevolgen hebt van het tandenknarsen zoals spierpijn in de kaken of bewegingsbeperking van de kaken (wanneer u uw mond niet goed kunt openen). Ontspanningsoefeningen, massages en bewust worden van het probleem kunnen de klachten helpen verminderen.

De psycholoog kan u helpen het ongewenste gedragspatroon van het tandenknarsen te doorbreken.Leren omgaan met stress, ontspanningsoefeningen en tips voor een betere nachtrust kunnen uitkomst bieden.

Herstellen van tandschade door bruxisme

Allereerst dient de oorzaak van het bruxeren natuurlijk te worden aangepakt.Vervolgens kunnen afgesleten tanden en kiezen eventueel worden gerepareerd met wit vulmateriaal. Het oorspronkelijke uiterlijk van de tanden of kiezen kan op deze manier worden hersteld. Soms zijn voor een langdurig resultaat ook kronen geïndiceerd. Alles gebeurt natuurlijk in overleg met uw tandarts.

Meer informatie

Informatie over verschillende aandoening van het gebit en bijbehorende spieren/gewrichten
www.tandartsplein.nl


Boek: Craniomandibulaire functie en dysfunctie / druk 1, auteur: Naeije Bohn Stafleu van Loghum.