Probiotica

Wat zijn probiotica?

Probiotica – bekend van zuiveldrankjes als Yakult, Vifit en Actimel - doen hun werk in onze darmen. De bacteriën in de darm noemen we de darmflora. In het lichaam komen zowel nuttige als schadelijke bacteriën voor. Voor een goede gezondheid is het belangrijk dat deze met elkaar in evenwicht zijn. Een probioticum is een levend bacterieel product dat via de mond wordt ingenomen en de gezondheid bevordert door het bacteriële evenwicht in de darm te verbeteren. Om de gunstige werking in de darm te kunnen uitoefenen, moet de bacterie de zure maag levend kunnen passeren. Bovendien mogen de bacteriën geen nadelige of ziekmakende eigenschappen hebben.

Let op de juiste bacteriestam!

Er zijn heel veel verschillende bacteriën. Ze zijn ingedeeld in families, die zijn onderverdeeld in geslachten. Deze zijn weer onderverdeeld in soorten en stammen. bijvoorbeeld Lactobacillus is het geslacht binnen de familie melkzuurbacteriën, Lactobacillus rhamnosus is de soortnaam (schuingedrukt) en LGG is de stam. Van de volgende bacteriën is bekend dat ze werkzaam kunnen zijn als probioticum, maar het effect is altijd afhankelijk van de juiste stam:

• Lactobacillus, enkele bekende stammen:
  Lactobacillus rhamnosus LGG (Vifit)
  Lactobacillus casei shirota (Yakult)
  Lactobacillus acidophilus LA5, LA7 en DDS (gebruikt in poeders en pillen en buitenlandse producten)

• Bifidobacterium, enkele bekende stammen:
  Bifidobacterium animalis subsp. lactis DN-173 010 (Danone)
  Bifidobacterium animalis subsp. lactis BB

Antibiotica

Probiotica kunnen zinvol zijn bij antibiotica-gebruik. Antibiotica doden alle bacteriën in de darmflora, niet alleen de ‘slechte’ ziekmakende bacteriën, maar ook de goede, zodat nogal eens diarree ontstaat tijdens of na het gebruik van een kuur. Door gelijktijdig, of liever nog, een paar dagen voor de start met antibioticum, een probioticum te gebruiken, zijn de diarreeklachten minder heftig of wordt diarree zelfs voorkomen.

Effecten

Aan deze bacteriën worden diverse eigenschappen, ‘claims’, toegeschreven. Hoewel de meeste claims vrij vaag zijn en lang niet allemaal voldoende wetenschappelijk zijn bewezen, vliegen de probiotica-producten over de toonbank. Het effect is, zoals gezegd, altijd afhankelijk van de gebruikte bacteriestam. Het kan dus even puzzelen zijn om het juiste product met de juiste bacteriestam te pakken te krijgen, de lijst hierboven kan hierbij helpen. Uit betrouwbare onderzoeken is gebleken dat probiotica effect kunnen hebben op:

• verbeteren van lactose-intolerantie (Lactobacillus acidophilus heeft positief effect, de stammen LA5, LA7 en DDS zijn goed onderzocht);
• verbeteren van het afweersysteem (Lactobacillus acidophilus heeft positief effect bij maagdarminfecties);
• bescherming tegen schimmelinfecties (het effect bij vaginale Candida-infecties, is echter nog niet aangetoond);
• bescherming tegen darmkanker (effect nog niet duidelijk);
• verbeteren van de darmfunctie (aangetoond bij mensen die darmproblemen als verstopping of diarree hebben);
• verlagen van het cholesterolgehalte (effect nog niet duidelijk);
• minderen van de klachten van het prikkelbare darm syndroom (PDS) ook wel Irritable Bowel Syndrome (IBS) genoemd (Lactobacillus acidophilus kan de verschijnselen van IBS verlichten).

Werking en veiligheid

De ene persoon reageert anders op probiotica dan de andere. Het is dus niet te voorspellen of een bepaald probioticum ook daadwerkelijk helpt bij iemand. Zodra men stopt met het innemen van deze bacteriën, neemt het aantal hiervan weer af omdat ze via de ontlasting verdwijnen. Daarom is het voor een blijvend effect nodig ze dagelijks te gebruiken. Na enkele weken dagelijks gebruik moet het gunstige effect te merken zijn.

In 2006 heeft de Consumentenbond een test uitgevoerd onder 28 producten met probiotica. Slechts de helft bevatte voldoende bacteriën, sommige producten bevatten alleen bacteriën waarvan de werkzaamheid niet is aangetoond. Het is belangrijk om er op te letten dat niet alleen de soortnaam (bijvoorbeeld Lactobacillus rhamnosus) op de verpakking staat, maar ook de juiste stam (zoals Lactobacillus rhamnosus LGG).

Voor zover bekend is het gebruik van zuivelproducten met probiotica door gezonde mensen veilig. Naar het veilig gebruik van probiotica door kwetsbare groepen, zoals baby’s en zieken moet nader onderzoek gedaan worden. Begin 2008 werden de resultaten van een wetenschappelijk onderzoek met probiotica bij mensen met een ernstige alvleesklierontsteking bekend. Hieruit bleek dat probiotica bij deze ernstig zieke patiënten een ongunstig effect hadden, waardoor er in de met probiotica behandelde groep meer mensen waren overleden. Bij dit onderzoek werd een mengsel met verschillende bacteriestammen gebruikt. Dit waren alle andere soorten en stammen dan in de bekende zuivelproducten voorkomen. Bovendien werden de bacteriën in grote hoeveelheden met een slangetje direct in de darm gebracht. In diverse andere onderzoeken werden tot op heden geen ongunstige effecten van probiotica gevonden.

Meer informatie

Informatie van de Wageningen Universiteit
www.food-info.net

Informatie van het voedingscentrum
www.voedingscentrum.nl