Lymfoom van het centrale zenuwstelsel (hersentumor)

Inleiding

Een lymfoom is een gezwel van het lymfatisch systeem. Dit is het stelsel van lymfevaten, lymfeklieren, milt en beenmerg. Het lymfestelsel bevat speciale witte bloedcellen, lymfocyten genaamd, die een belangrijke rol spelen bij de afweer van ons lichaam tegen infectieziekten en kanker.
Een lymfoom van het centrale zenuwstelsel is een zeer zeldzame vorm van kanker van de hersenen en het ruggenmerg waarbij kwaadaardig ontaarde lymfocyten in de hersenvliezen zich vermeerderen en daar tumoren vormen. Meestal gaat het om een zogenaamd non-Hodgkin lymfoom.

Oorzaken en risicofactoren

Dit type hersentumor komt vaker voor bij personen met een verzwakte weerstand. Hoe dit komt, weten we niet. Een virusinfectie met het Epstein-Barr-virus zou hierbij echter een rol kunnen spelen.
Verzwakte immuniteit kan optreden bij personen die lijden aan kanker of besmet zijn met het humaan immunodeficiëntievirus (HIV) en aids hebben. Ook een orgaantransplantatie of behandeling voor auto-immuunstoornissen (aandoening waarbij het afweersysteem van het lichaam tegen lichaamseigen weefsels werkt) kan de kans op het krijgen van een lymfoom van het centrale zenuwstelsel vergroten.

Verschijnselen

De verschijnselen van een lymfoom van het centrale zenuwstelsel lopen uiteen en bestaan onder andere uit verwardheid, persoonlijkheidsveranderingen, veranderingen in de spraak, spierzwakte in de handen, verminderd gevoel (warmte, koude, pijn), toevallen (insulten), hoofdpijn en wanen (hallucinaties).

Diagnose

De onderzoeken die nodig kunnen zijn om de diagnose te stellen zijn:

• een MRI-scan of CT-scan van het hoofd;
• lumbaalpunctie, waarna onderzoek van de vloeistof die zich in en rond de hersenen en het ruggenmerg bevindt;
• biopsie, dit is het wegnemen van een stukje tumorweefsel voor onderzoek

Behandeling

De behandeling bestaat in eerste instantie uit het toedienen van geneesmiddelen tegen kanker (chemotherapie). In combinatie met de chemotherapie worden vaak bijnierschorshormonen (corticosteroïden) gegeven, deze verminderen de grootte van de tumor en de verschijnselen. In een aantal gevallen volgt na de chemotherapie nog een bestralingsbehandeling (radiotherapie) van het hoofd.

Een operatie is bij de behandeling van een lymfoom van het centrale zenuwstelsel niet zinvol.

Chemotherapie met of zonder radiotherapie blijkt de effectiefste behandeling te zijn.

Prognose

Een lymfoom van het centrale zenuwstelsel komt vaak voor bij personen met een verzwakte afweer, waaronder aids-patiënten. Deze patiënten zijn uitermate gevoelig voor andere infecties, waarvan sommige ernstig, en de slechte prognose bij patiënten met lymfoom van het centrale zenuwstelsel is dan ook vaak het gevolg van deze infecties. Behandeling heeft meer succes bij patiënten die nog kunnen lopen, jonger dan 60 jaar zijn en niet lijden aan aids of andere aandoeningen.

Complicaties

Bij minder dan 10 procent van de patiënten verspreidt lymfoom van het centrale zenuwstelsel zich naar andere delen van het lichaam. Soms kan het ook ontsteking van bepaalde delen van het oog (uveitis) veroorzaken.

Meer informatie

http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/000734.htm (Engels) Informatie van de National Library of Medicine (USA)