Droge mond (xerostomie)

Inleiding

Xerostomie is een aandoening waarbij de speekselklieren te weinig speeksel afscheiden, met een droge mond als gevolg. Het is normaal dat de speekselproductie afneemt met het klimmen der jaren en een droge mond komt bij ouderen dan ook vrij vaak voor. Vrouwen lopen een hogere kans hiervan last te krijgen dan mannen.

Oorzaken

Tijdelijke xerostomie kan zijn te wijten aan emotionele aandoeningen als angst en depressie, maar ook aan uitdroging, door stenen verstopte speekselafvoergangen, ontsteking van de speekselklieren of het gebruik van medicijnen als atropine en andere middelen tegen allergie.
Acute of chronische xerostomie kan het gevolg zijn van onderontwikkelde speekselklieren, vitamine-A-gebrek, ziekten als het Sjögren-syndroom en suikerziekte , en vernietiging van speekselklierweefsel door blootstelling aan straling.

Verschijnselen van xerostomie

Afhankelijk van de vraag of de speekselproductie is verminderd of helemaal is gestopt, bestaan er verschillende gradaties van xerostomie. Acute xerostomie leidt zelden tot merkbare veranderingen in de mond, afgezien van het feit dat slikken en praten erdoor worden bemoeilijkt. Bij chronische xerostomie kan de mond branderig aanvoelen, ontstoken raken en pijnlijk worden. De tong en de lippen vertonen scheurtjes en raken eveneens ontstoken. Soms kunnen de droge weefsels in de mond er bleek uitzien.

Diagnose van xerostomie

Bij het stellen van de diagnose van xerostomie speelt het aanzien van de mondholte een belangrijke rol. De speekselproductie wordt beoordeeld door de hoeveelheid speeksel te meten na prikkeling van de klieren met een zuur snoepje en zonder zo’n voorafgaande prikkeling. Bij een vermoeden van het Sjögren-syndroom is zowel biopsie van de kleine speekselklieren als scintigrafie van de speekselklieren nodig om de diagnose te bevestigen.

Behandeling van xerostomie

Bij de behandeling van xerostomie moet allereerst de achterliggende oorzaak worden geïdentificeerd. De nuttigste en makkelijkste behandelmaatregel is de speekselproductie te stimuleren met behulp van een stof als pilocarpine. Speekselsubstituten als methylcellulose worden eveneens gebruikt en ook zuigtabletten kunnen tot op zekere hoogte helpen. Een zeer strikte mondhygiëne moet in acht worden genomen om te voorkomen dat xerostomie tot complicaties leidt. Daartoe is het nodig geregeld de tanden te poetsen, mondwater te gebruiken en vaak naar de tandarts te gaan. Door te drinken (liefst geregeld kleine slokjes water) is het droge gevoel in de mond te verlichten.

Complicaties van xerostomie

De voornaamste complicatie van xerostomie is tandbederf door gebrek aan de reinigende en antibacteriële werking van speeksel. Xerostomie kan leiden tot voortschrijdend tandbederf en verlies van tanden en kiezen. Ook kan het schimmelinfecties als candidiasis in de hand werken. Voor xerostomiepatiënten kan het dragen van een gebitsprothese zeer lastig zijn vanwege de droge mond en voor sommigen is het zelfs in het geheel niet mogelijk.

Written by Mario Vaz, St. Johns Medical College, Bangalore.
Validated by Dr Dan Agranoff, PhD, MRCP, DTM&H.

Meer infromatie

http://nl.wikipedia.org/wiki/Xerostomie. Nederlandse site met informatie over een droge mond (xerostomie).

Greenberg, S.M. (1997), Salivary Gland Disease, in: Lynch, M.A., Brightman, V.J. and Greenberg, M.S. (eds), Burkett’s Oral Medicine, Diagnosis and Treatment, 9th edn, Lippincott-Raven Publishers, Philadelphia.

Nieuw Amerongen, A.V., Veerman, E.C. (2003), “Current therapies for xerostomia and salivary gland hypofunction associated with cancer therapies”, Support Care Cancer, vol. 11, no. 4, Apr, pp. 226-231. Available [Online]: www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/query.fcgi?cmd=Retrieve&db=PubMed&list_uids=12673460&dopt=Abstract.

Shafer, W.G., Hine, M.K. and Levy, B.M. (1993), A Textbook of Oral Pathology, 4th edn, W.B. Saunders Company, Philadelphia.