Huidbiopsie

In geval van een huidbiopsie wordt een stukje huidweefsel afgenomen en onder de microscoop bekeken. Het is één van belangrijkste onderzoeken voor het vaststellen van verschillende huidaandoeningen.

Verschillende typen huidbiopsie

Een huidbiopsie kan op verschillende manieren worden uitgevoerd waaronder door middel van een curettage, shavebiopsie, ponsbiopsie, incisiebiopsie, excisiebiopsie en tangbiopsie. Bij een curettage wordt een instrument, de curette, gebruikt om met matige druk in één soepele beweging een balletje weefsel te verkrijgen. In geval van een shavebiopsie wordt gebruik gemaakt van een mes of scalpel om een monster van de oppervlakkige lagen van de aangedane huid te verkrijgen. Bij een ponsbiopsie wordt een cirkelvormig mes gebruikt om een kleine, kegelvormige kern van weefsel uit te nemen. Met behulp van een incisiebiopsie wordt aan de rand of uit het midden van het aangedane huidgebied een wigvormig stukje weefsel verwijderd. Bij een excisiebiopsie wordt het gehele aangedane gebied weggenomen en bij een tangbiopsie wordt een schaar gebruikt om oppervlakkige huiduitgroeisels af te knippen.
De keuze voor een bepaalde biopsietechniek hangt af van een aantal factoren zoals plaats, grootte, type en vorm van de huidafwijking.

Voorbereiding

De arts geeft informatie over de risico’s, zoals een bloeding, infectie, onaangenaam gevoel of littekenvorming, waarvan tijdens en na de ingreep sprake kan zijn. De patiënt informeert de arts over eventueel geneesmiddelengebruik, allergieën, eerdere wondinfecties en ziekte(n).

Ingreep

De eerste stap bestaat uit de keuze van de plaats van de biopsie; deze moet representatief zijn voor de huidziekte als geheel. Zo bevat het biopt bij een huidaandoening waarbij sprake is van zweer- of blaarvorming zowel normale als aangedane huid en wordt bij huidkanker de biopsie op het dikste deel van de aangedane huid uitgevoerd.
Nadat de geschikte locatie voor de biopsie is geselecteerd, wordt deze gemarkeerd met een markeerpen of -inkt. Vervolgens wordt het gemarkeerde gebied goed gereinigd met water en zeep of een ander middel, zoals alcohol, chloorhexidine of een povidonjoodoplossing. Voordat het weefselmonster wordt verwijderd, wordt het gemarkeerde gebied gevoelloos gemaakt door een plaatselijke verdoving via een naald. Het weefselmonster wordt met een van de verschillende huidbiopsietechnieken verwijderd.
Na verwijdering van het weefselmonster (het biopt) wordt een eventuele bloeding behandeld door drukuitoefening of met behulp van bepaalde chemische stoffen of elektrische stroom (elektrocauterisatie). Soms is het nodig de plaats van de biopsie te hechten. Vervolgens wordt vaak een verband aangebracht. Na de biopsie wordt het biopt onderzocht onder de microscoop om huidafwijkingen vast te stellen.

Toepassing

Een huidbiopsie wordt uitgevoerd wanneer de diagnose onduidelijk is of wanneer er onderscheid moet worden gemaakt tussen verschillende huidaandoeningen. Een huidbiopsie kan tevens worden uitgevoerd om vast te stellen welk micro-organisme een infectie heeft veroorzaakt, in geval van abnormale weefselgroei waarvan vermoed wordt dat het huidkanker is, voor de diagnose van gepigmenteerde huidaandoeningen , om zieke huid te onderscheiden van normale huid en voor een goede planning van de behandeling.
Een curettage wordt meestal gedaan in geval van een basaalcelcarcinoom. Een tangbiopsie wordt doorgaans uitgevoerd bij kleine uitgroeisels van de huid. De shavebiopsie wordt met name toegepast bij huidaandoeningen die verhoogd zijn ten opzichte van de omringende normale huid. Terwijl ponsbiopsie is geïndiceerd voor huidkanker en gepigmenteerde en ontstekinggerelateerde huidaandoeningen, is incisiebiopsie aangewezen wanneer het aangedane gebied groot is of wanneer een groter deel van de huid nodig is om de diagnose te bevestigen. Ten slotte is excisiebiopsie geïndiceerd wanneer het gehele aangedane gebied moet worden weggenomen, hetzij voor microscopisch onderzoek, hetzij als onderdeel van de behandeling.

Resultaten

Een huidbiopsie is zinvol om onderscheid te maken tussen huidafwijkingen die met meerdere huidaandoeningen gepaard kunnen gaan. Bij infectieuze huidaandoeningen kan met microscopisch onderzoek van het middels een biopsie verkregen huidmonster worden vastgesteld welk organisme de ziekte heeft veroorzaakt. Dit vergemakkelijkt de keuze van een geneesmiddel waar het organisme gevoelig voor is.
Aan de hand van een huidbiopt kan huidkanker worden vastgesteld en onderscheid worden gemaakt tussen kwaadaardige en goedaardige huidaandoeningen. In geval van kwaadaardige aandoeningen kan door middel van een huidbiopsie worden vastgesteld in hoeverre de kanker zich heeft verspreid en wat het waarschijnlijke beloop en de prognose van de aandoening zullen zijn.

Complicaties en bijwerkingen

Een huidbiopsie kent weinig complicaties. Tijdens of na de ingreep kan een bloeding optreden. Soms ontstaat irritatie door of een allergische reactie op het verband waarmee de plaats van de biopsie wordt afgedekt. In zeldzame gevallen kunnen abnormale gewaarwordingen, als een branderig, prikkend of tintelend gevoel, optreden dat wel een aantal maanden kan aanhouden. Een mogelijke blijvende complicatie is littekenvorming op de plaats van de biopsie.

Meer informatie

Informatie over de huidbiopsie
http://www.huidarts.com/
http://www.azp.sr/

Informatie over een excisiebiopsie van een melanoom
http://www.oncoline.nl/

Informatie over shavebiopsie
http://www.huidarts.com

Medline Plus (2004), Skin Lesion Biopsy, [online] , [geraadpleegd: 4 juli 2005]. (Engels)
http://www.nlm.nih.gov/

Champion, R.H. and Burton, J.L. (1998), Diagnosis of Skin Disease, in: Champion, R.H., Burton. J.L., Burns, D.A. and Breathnach, S.N. (eds), Rook/Wilkinson/Ebling Textbook of Dermatology, 6th ed, vol. 1, Blackwell Science, Oxford. (Engels)

Odom, R.B., James, W.D. and Berger, T.G. (2000), Andrews’ Diseases of the Skin: Clinical Dermatology, 9th ed, W.B. Saunders Company, Philadelphia. (Engels)

Olbricht, S. (2003), Biopsy techniques and Basic Excisions, in: Bolognia, J.L., Jorizzo, J.L., Rapini, R.P., Horn, T.D., Mascaro, J.M., Saurat, J., Mancini, A.J., Salasche, S.J. and Stingl, G. (eds), Dermatology, vol. 2, Elsevier Limited, Philadelphia. (Engels)