Penicillinen

Inleiding

Penicillinen zijn bètalactam-antibiotica die worden gebruikt ter behandeling van een aantal infectieziekten. Hun werkzaamheid werd ontdekt door Alexander Fleming in 1928. De oorspronkelijk geïsoleerde penicilline was op natuurlijke wijze ontstaan. Dit type penicilline is alleen werkzaam tegen een klein aantal micro-organismen en wordt daarom een smal-spectrumpenicilline genoemd. Later onderging de oorspronkelijke penicilline enkele kleine aanpassingen en werden halfsynthetische penicillinen ontwikkeld. Deze worden breed-spectrumpenicillinen genoemd. Zij zijn werkzaam tegen veel micro-organismen. Infecties worden soms bestreden met een combinatie van verschillende typen penicillinen.

Indicatie

Penicillinen worden gegeven ter behandeling van een groot aantal aandoeningen. Ze zijn het aangewezen medicijn bij veel infectieziekten, zoals meningitis (ontsteking van de hersen- en ruggenmergsvliezen), huid-, bot- en gewrichtsinfecties, otitis (oorontsteking), faryngitis (keelontsteking), gebits- en urineweginfecties. Na een operatie krijgen mensen met een hartaandoening penicillinen toegediend om complicaties te voorkomen. Daarnaast worden penicillinen soms langdurig voorgeschreven (preventief) om te voorkomen dat bepaalde aandoeningen als acuut reuma terugkeren.

Werking

Penicillinen hebben hun aangrijpingspunt in de synthese van de bacteriële celwand. Onder invloed van de penicillinen worden cellen gevormd die de stevigheid van normale bacteriecellen missen. Bij toename van de celinhoud wordt de doorlaatbaarheid van de celwanden dusdanig verstoord, dat de bacteriën afsterven. Het vrijmaken van autolytische enzymen in de bacterie door penicilline draagt belangrijk bij aan de bacteriedood.

Voorzorgsmaatregelen

De opname van penicillinen na orale toediening vertoont grote onderlinge verschillen, waardoor de werking onvoorspelbaar is. Aan baby’s en kinderen worden lagere doses voorgeschreven dan aan volwassenen.

Resistentie vorming tegen antibiotica treedt steeds meer op. Het is dan ook belangrijk om de juiste antibiotica voor de juiste infectie te geven en alleen antibiotica te nemen als het echt nodig is.

Bijwerkingen

De meest bekende bijwerkingen van penicillinen zijn allergische reacties, waarbij uitslag met jeuk ontstaat. Penicillinen kunnen leiden tot maag-darmstoornissen, zoals misselijkheid, braken en diarree.

Als iemand ooit allergisch is gebleken voor penicillinen, moet de patiënt de arts hiervan op de hoogte stellen.

Meer informatie

Informatie over medicatie
www.fk.cvz.nl

Henry, A.J., (2001), The British Medical Association New Guide to Medicines & Drugs, 5th edition, Dorling Kindersley, London.

Laurence, D.R, Bennett, P.N. Brown, M.J. (1997), Clinical Pharmacology, 8th edition, Churchill Livingstone, London.

Mandell, G.L., and Petri, W.A., Jr. (1995), Penicillin, Cephalosporins and Other Beta Lactam Antibiotics, in: Hardman, J.G., and Limbird, L.E., (Eds), Goodman and Gilman’s The Pharmacological Basis of Therapeutics, 9th edition, McGraw-Hill, New York.

Mehta, D.K., Martin, J., and Jordan, B., (2000), British National Formulary, British Medical Association & Royal Pharmaceutical Society of Great Britain, London.

Rang, H.P., Dale, M.M., and Ritter, J.M., (1999), Pharmacology, 4th edition, Churchill Livingstone, Edinburgh.