Reumatoïde artritis

Inleiding

Reumatoïde artritis is het meeste bekende type reumatische aandoening. Deze aandoening wordt gekenmerkt door een ontsteking van verschillende gewrichten.

Oorzaken

Reumatoïde artritis is een ‘auto-immuunziekte’, wat betekent dat het lichaam afweerstoffen maakt tegen zichzelf. In geval van reumatoïde artritis vallen deze afweerstoffen het weefsel in een gewricht aan. Hierdoor ontstaat een ontsteking die op lange termijn het gewricht kan beschadigen. Waarom de antistoffen het eigen lichaam aanvallen is niet bekend. Erfelijkheid zou een rol kunnen spelen omdat reumatoïde in bepaalde families vaker wordt gezien.

Verschijnselen

Reumatoïde artritis kan in alle gewrichten voorkomen, maar meestal treden de klachten op in de vingers, polsen, voeten, enkels, knieën en schouders. De aangedane gewrichten en het gebied daaromheen warm, stijf en opgezet. De stijfheid is dikwijls het ergst 's morgens bij het opstaan en nadat iemand een poos stil heeft gezeten of gelegen. Belasten en bewegen is pijnlijk en ook in rust kan het gewricht pijn doen. Tevens kunnen bloedarmoede, gewichtsverlies en koorts optreden. Andere veelvoorkomende klachten zijn spierpijn en algehele moeheid. Er kunnen zich pijnloze knobbeltjes vormen bij de aangedane gewrichten en deze gewrichten kunnen misvormd raken.

Hoewel de ziekte zich op elke leeftijd kan openbaren, gebeurt dit meestal tussen het 25ste en het 50ste levensjaar. De aandoening komt twee tot drie keer zo vaak voor bij vrouwen als bij mannen. De aandoening kan op heel verschillende manieren verlopen. Soms blijven de klachten beperkt tot één gewricht, in andere gevallen worden verscheidene gewrichten tegelijk aangetast. Reumatoïde artritis kan zich plotseling of juist heel geleidelijk openbaren. Perioden van klachten en gezondheid kunnen elkaar afwisselen. In de meeste gevallen zijn de klachten echter langdurig van aard. In hoeverre iemand met reumatoïde artritis kan blijven functioneren, hangt af van het gewricht dat is aangetast, de ernst van de aandoening en hoe lang de klachten al bestaan.

Diagnose

Reumatoïde artritis kan niet met één enkel onderzoek worden aangetoond. Naast uitgebreid lichamelijk onderzoek kunnen verschillende soorten bloedtests en röntgenfoto's nodig zijn om te bepalen of er sprake is van deze aandoening. Soms kunnen in het bloed voor reumatoïde artritis kenmerkende antilichamen (reumatoïde factoren) worden aangetroffen, maar dat is niet bij alle patiënten het geval.
Het is ook mogelijk dat voor de diagnose vloeistof uit de gewrichtsholte wordt gehaald om te onderzoeken. In bepaalde gevallen kan daarnaast een artroscopie nodig zijn. Dit is een speciale techniek waarbij een camera in de aangedane gewrichtsholte wordt gebracht om deze in alle details te bekijken.

Behandeling

Reumatoïde artritis kan niet worden genezen, de klachten kunnen alleen maar worden onderdrukt. Behandeling kan het beste plaatsvinden door een reumatoloog, dit is een dokter die gespecialiseerd is in reumatische aandoeningen.

Als een gewricht dik, rood, warm en pijnlijk is, moet dit gewricht in het begin ontzien worden. Leg het gewricht zo mogelijk hoog of spalk het en houd het koel met een natte omslag of ijs. Wikkel het ijs in een theedoek zodat de huid niet bevriest. Zodra de klachten minder hevig zijn, wordt het juist belangrijk het gewricht regelmatig te bewegen. Het voorkomt stijfheid en kan op den duur de pijn verminderen. Zware of langdurige belasting kan beter worden vermeden. Fysiotherapie kan ervoor zorgen dat het gewricht minder stijf of in ieder geval niet stijver wordt, onder andere door het opstellen van een oefenschema.

Als pijnstiller kan paracetamol worden gebruikt, bijvoorbeeld als bewegen of slapen slecht gaat door de pijn. Als de pijn steeds terugkomt kan het helpen de pijnstiller met een vaste regelmaat in te nemen. Neem maximaal vier keer per etmaal twee paracetamol. Als dit onvoldoende werkt kunnen ontstekingsremmende pijnstillers, ook wel NSAID’s genoemd, helpen. Voorbeelden hiervan zijn ibuprofen, diclofenac of naproxen. Deze middelen kunnen als bijwerking maagklachten geven. Daarnaast is het mogelijk om door middel van een injectie met pijnstillende of ontstekingsremmende middelen in het aangedane gewricht de klachten te verlichten.

Andere ontstekingsremmers zijn corticosteroïden. Deze kunnen in tabletvorm of met een naald in het gewricht worden toegediend. Tevens worden soms injecties met goud in het aangedane gewricht gegeven. Tenslotte zijn er ook andere medicijnen die kunnen worden voorgeschreven om de ontsteking af te remmen, de bekendste is methotrexaat. Als het gewricht sterk is aangetast, kan een operatie noodzakelijk zijn om het gewricht te vervangen.

Wat kunt u zelf doen?

Dagelijks bewegen en oefenen helpt om gewrichten zo goed mogelijk te blijven gebruiken. Geoefende spieren rondom het aangedane gewricht zorgen ervoor dat u meer kunt en minder pijn heeft. Zwemmen is een uitstekende oefening, want het versterkt de spieren zonder de gewrichten te veel te belasten. Het is niet duidelijk of een speciaal dieet een rol van enige betekenis kan spelen bij het verlichten van symptomen van reumatoïde artritis, maar een gezonde, evenwichtige voeding met extra vis of visolie kan helpen. Gebruik warme kompressen om de pijn te verlichten en koude kompressen als de ontsteking opvlamt en het gewricht rood en warm is.
Aansluiting bij een patiëntenvereniging kan heel waardevol zijn. Voor informatie kunt u terecht bij de Reumapatiëntenbond.

Meer informatie

www.reumabond.nl
Informatie van de Reumapatiëntenbond

nhg.artsennet.nl
Informatie van het Nederlands Huisartsen Genootschap