Knokkelkoorts (dengue)

Inleiding

Knokkelkoorts wordt veroorzaakt door een virus uit de familie van de flavi virussen en wordt op de mens overgebracht door Aedes aegypti, een muskiet (steekmug) die tot de stam van de Arhropoda behoort. Knokkelkoorts komt voornamelijk voor in tropische en subtropische streken.

Oorzaak

De mens is de voornaamste gastheer van het knokkelkoorts virus. Deze wordt op de mens overgebracht door de steek van de muskiet Aedes aegypti. Van deze soort steekmuggen zijn de vrouwtjes overdag actief. Na zich te hebben volgezogen met het bloed van iemand die drager is van het virus kan het vrouwtje dat virus op haar volgende slachtoffer overbrengen. Geïnfecteerde mensen zijn besmettelijk gedurende de eerste drie dagen na opkomst van de symptomen, een periode waarin sprake is van sterke vermeerdering van het virus in het bloed.

Verschijnselen

De verschijnselen van knokkelkoorts openbaren zich gewoonlijk twee tot zeven dagen nadat een geïnfecteerde muskiet de persoon in kwestie heeft gestoken. De koorts komt plotseling op en gaat gepaard met hoofdpijn, pijn achter de ogen, overgevoeligheid voor licht (fotofobie), rugpijn en hevige gewrichts- en spierpijn. Dit stadium van de ziekte kan ongeveer één week duren. Daarnaast kunnen nog andere symptomen optreden, zoals gebrek aan eetlust, keelpijn, buikpijn, veranderingen in de smaakwaarneming, misselijkheid en braken. In het beginstadium kan er sprake zijn van huiduitslag en daarbij ontsteking en zwelling van de lymfeklieren. Als de koorts zakt, verspreidt de uitslag zich naar het gezicht, de vingertoppen en de benen. Het kan gebeuren dat andere verschijnselen optreden zoals hevige neusbloedingen, bloedend tandvlees, meer bloedverlies tijdens de menstruatie en puntvormige huidbloedingen. Bloedsporen in het braaksel en donkere, teerachtige ontlasting wijzen op bloedingen in het maag darmkanaal.

Diagnose

De diagnose van knokkelkoorts wordt gesteld op grond van de verschijnselen en een lichamelijk onderzoek. Vervolgens wordt de diagnose bevestigd door het virus in het laboratorium te isoleren en door middel van serologisch onderzoek de antistoffen te identificeren die het lichaam tegen knokkelkoorts aanmaakt.

Behandeling

De behandeling van knokkelkoorts is erop gericht de symptomen te verlichten. Bij koorts is bedrust aangewezen. Middelen die de koorts verlagen kunnen worden voorgeschreven. Indien nodig mag de patiënt pijnstillers gebruiken, maar geen middelen waar acetylsalicylzuur in zit, zoals aspirine, aangezien zulke middelen bloedingen kunnen veroorzaken of bestaande bloedingen verergeren. Verder is het belangrijk te zorgen voor een goede vochtbalans, aangezien patiënten veel lichaamsvocht kwijtraken door koorts, niet eten, zweten en braken. In het geval er bloedingen optreden, kan het nodig zijn de bloedplaatjes die verloren zijn gegaan, weer aan te vullen.

Complicaties

Tot de complicaties van knokkelkoorts behoren dengue-hemorragische koorts. Daarom is het heel belangrijk patiënten minstens twee tot vier dagen nadat de koorts is gezakt, goed in de gaten te houden.

Voorzorgsmaatregelen

Besmetting met knokkelkoorts kan worden voorkomen door ervoor te zorgen dat steekmuggen als Aedes aegypti geen geschikte broedplaatsen vinden en door bestaande broedplaatsen te vernietigen. Zo moeten watervoorraden goed worden afgedekt en het water in bloemenvazen geregeld worden ververst in streken waar dengue veel voorkomt. Voorwerpen die niet meer worden gebruikt en andere geliefde broedplaatsen als oude autobanden, lege blikken en flessen, gebroken potten, kokosnootschalen, moeten worden opgeruimd. Steken kunnen ook worden vermeden door het dragen van beschermende kleding en het gebruik van muggenwerende middelen. Grootschalige voorlichtingscampagnes zijn nodig om verspreiding van de ziekte te voorkomen.

Meer informatie

Informatie over dengue
nl.wikipedia.org/wiki/Dengue
www.rivm.nl