De behandeling van een PPD

Inleiding

De eerste stap naar genezing is erkennen dat je een PPD hebt. Veel vrouwen ontkennen en negeren het feit dat ze een PPD hebben. Een depressie is in onze gemeenschap immers een niet-begrepen ziekte. Zeker als je een gezond kind hebt gekregen, mag je helemaal niet klagen, laat staan depressief zijn. Jij hebt de eerste stap al gezet door te lezen over PPD en bij jezelf te erkennen dat er iets mis is.

De behandeling van een PPD zou afhankelijk moeten zijn van de oorzaak. Vaak wordt een PPD veroorzaakt door een combinatie van lichamelijke en psychische factoren. Belangrijk is dat er eerst wordt uitgezocht of er lichamelijke oorzaken zijn. Zo zou je hormoonspiegel, het functioneren van je schildklier, de status van je vitaminen en mineralen en je bloedsuikers gecontroleerd moeten worden alvorens tot behandeling over te gaan. Helaas gebeurt dit lang niet altijd.

Gesprekstherapie

Praten over je gevoelens is een goed middel om je depressie te overwinnen. Als er onderliggende psychische oorzaken zijn is het zeker verstandig om deze gesprekken te voeren met een psychiater of psycholoog. Zijn er geen onderliggende psychische problemen dan kunnen gesprekken met een goede vriendin, je partner of een zelfhulpgroep ook voldoende zijn. Dit is voor iedere vrouw anders.

De één kan genoeg hebben aan een luisterend oor van partner of vriendin, terwijl de ander haar ei beter kwijt kan bij een psycholoog.

Soms kan het ook helpen om op een forum met lotgenoten te "praten". Je zult er versteld van staan hoeveel vrouwen met hetzelfde probleem kampen en je wellicht ook goede tips kunnen geven.

Hormoonbehandeling

Een huisarts of gynaecoloog kan je een hormoonbehandeling voorschrijven. In Nederland werkt men voornamelijk met duphaston en progestan. Deze middelen verhogen de progesteronspiegel. Tijdens een PPD is deze spiegel bijna altijd te laag.

Het voordeel van zo'n behandeling is dat je snel op kan knappen, meestal voel je resultaat in enkele weken. Het nadeel is dat sommige vrouwen last hebben van bijwerkingen als hoofdpijn, moeheid en misselijkheid.

Omdat iedere vrouw een individuele behandeling nodig heeft, werkt het niet bij iedereen. Het werkt ongeveer bij 60% van de moeders. Een hormoonbehandeling werkt alleen als de oorzaak van jouw PPD een verstoring in je hormoonhuishouding is.

Behandeling van vitaminetekorten of schildklierafwijkingen

Regulier werkt men zelden met aanvullingen. Soms zal een huisarts pyridoxine voorschrijven. Dit is vitamine B6 wat zorgt voor een ondersteuning van de hormonen.

Je schildklierfunctie kan met bloedonderzoek worden gecontroleerd, bij een te snel of langzaam werkende schildklier kunnen medicijnen (meestal via de internist) worden voorgeschreven.

Te lage bloedsuikers: aan de hand van testen en vragenlijsten kan men goed inschatten of je hier werkelijk last van hebt. Niet iedere arts staat hiervoor open.

De behandeling bestaat uit een dieet en eventueel aanvullingen op orthomoleculair en homeopathisch gebied.

Behandeling met medicijnen

Heel vaak krijgen PPD-vrouwen kalmeringsmiddelen voorgeschreven. Het is zaak je te realiseren dat deze medicijnen je niet van je problemen afhelpen. Je ware gevoelens worden onderdrukt. Ze kunnen je wel even door een extra moeilijke periode heen helpen. Als je ze gebruikt, probeer dit dan zo snel mogelijk af te bouwen. Er zitten medicijnen tussen die verslavend werken en als je ze lang gebruikt heb je er alleen maar een probleem bij!

Stop niet abrupt. Bouw het gebruik af, altijd in overleg met je arts en stop niet op eigen houtje. Informeer eens bij een organisatie van lotgenoten op het terrein van medicijnverslaving.

Slaapmiddelen kunnen (tijdelijk) helpen, het gebruik van plantaardige slaapmiddelen wordt meestal aanbevolen. Je kunt gewoon borstvoeding blijven geven bij het gebruik van plantaardige slaapmiddelen. Goed slapen is heel belangrijk!

Alternatieve geneeswijzen

Alternatieve geneeswijzen vormen een goede aanvulling op het reguliere aanbod. Voor PPD zoeken veel vrouwen hun heil in de alternatieve sector. Er zijn diverse behandelvormen die goed werken bij PPD, ook therapieën die al heel ingeburgerd zijn in Nederland als acupunctuur, homeopathie en drukpuntmassage. Bij een alternatieve behandeling wordt er veel tijd uitgetrokken om naar je te luisteren en een oplossing te vinden. Een goede therapeut stuurt je door als hij/zij je niet verder kan helpen. Je kunt voor alternatieve geneeswijzen terecht bij zowel artsen als niet-artsen.

Als je een therapeut wilt bezoeken, is het verstandig te vragen of deze is aangesloten bij een beroepsvereniging. Zo ben je er van verzekerd dat diegene een opleiding heeft en dat je bij problemen/klachten ergens terecht kunt.

Hoe help je jezelf?

Hieronder zie je een lijst met zelfhulpsuggesties die de weg naar genezing kunnen bevorderen. Houd in gedachten dat je soms niet goed genoeg voelt om de dingen die op de lijst staan uit te voeren. Ze zijn bedoeld om je te helpen om meer energie te krijgen gedurende je genezingsproces.

Neem kleine stapjes, verwacht niet direct te veel van jezelf en neem het leven dag voor dag. Dit zelfhulpprogramma is bedoeld als ondersteuning in de therapie die je volgt via je arts of gespreksgroep.

Tips voor zelfhulp:

• Ga rusten als je baby slaapt.
• Vertel je partner hoe je je voelt.
• Stel prioriteiten in je activiteiten, niet alles hoeft
• Vertel vrienden en familie wat ze kunnen doen om je te helpen, accepteer ook hulp van anderen
• Vermijd strakke planningen
• Sta jezelf toe om negatieve gedachten te hebben.
• Trek de stekker uit de telefoon als je even geen zin hebt.
• Verwacht niet direct te veel van jezelf.
• Zoek dingen waar je om moet lachen.
• Doe niet te veel op één dag.
• Vraag niet te veel verschillende mensen om advies.
• Vertrouw op je eigen instincten.
• Vraag bezoek te bellen en beperk het bezoek.
• Vermijd mensen die je een rotgevoel geven.
• Stel je grenzen en geef ze ook aan bij mensen die je niet kunt vermijden.
• Eet gezond en voldoende.
• Vermijd koffie en alcohol.
• Ga naar buiten, wandel regelmatig.
• Stel jezelf niet te grote doelen.
• Neem je medicijnen in zolang ze worden voorgeschreven. Als je denkt het zonder te willen proberen, overleg dit dan altijd eerst met je arts.
• Ga leuke dingen doen.
• Voel je niet schuldig, dit is een verspilling van energie.
• Besteed de energie die je hebt aan sport, spel of iets anders leuks.
• Verwacht goede en slechte dagen.
• Vertel je partner dat je zijn hulp op prijs stelt.
• Vergelijk jezelf niet met anderen.
• Vertel je partner zo duidelijk mogelijk wat je nodig hebt.
• Geef jezelf niet de schuld.
• Besteed huishoudelijk werk uit.
• Neem een goede vriend(in) in vertrouwen en praat over je gevoelens.

Eerder een PPD gehad en nu weer een kinderwens?

Een PPD is een zeer angstige ervaring en zeker niet iets wat je voor een tweede keer wilt meemaken. Toch weten we dat vrouwen die eerder een PPD hebben gehad een hoog risico lopen om dit, als er geen voorzorgsmaatregelen genomen worden, na een volgende bevalling weer te krijgen (60%).

Rust en goede voeding zijn belangrijke hulpmiddelen om een herhaling te voorkomen. Rust is niet alleen van belang na de bevalling, maar ook in de zwangerschap moet je voldoende rust nemen om zo uitgerust en goed voorbereid te beginnen aan het hernieuwde moederschap. Ga dus zeker niet verhuizen of verbouwen tijdens de zwangerschap. Neem op tijd zwangerschapsverlof en stop met werken zodra je het gevoel hebt dat je het niet meer aankunt. Houd je niet groter dan je bent.

Eet in de zwangerschap en na de bevalling gezond en neem multivitaminen voor zwangere vrouwen, hiermee voorkom je tekorten van vitamine B, zink en ijzer.

Plan je kraamdagen zo goed mogelijk vooraf. Zorg ervoor dat er niet te veel bezoek komt, zet op het kaartje dat mensen eerst bellen voordat ze op bezoek komen en stuur het bezoek uiterlijk om 21.00 uur weg. Beter nog is om 's avonds geen bezoek te hebben. Praat veel met je partner over je gevoelens, zorg er dus voor dat jullie voldoende tijd samen hebben. Rust veel in de kraamdagen, benut je kraamverzorgster.
Regel hulp voor na de kraamdagen. Vraag je familie of vrienden of je één keer per week de kinderen een dagje mag brengen: zo heb je tijd om iets leuks voor jezelf te doen of samen met je partner iets leuks te ondernemen. Trap niet meer in de bekende valkuilen door te veel van jezelf te verwachten en te weinig te rusten.

Praat met je huisarts. Een veelgebruikte preventieve methode is het gebruik van progesteron. Deze hormonen kun je direct na de bevalling gaan gebruiken.

Doordat je het eerder hebt meegemaakt, weet je ook wat je moet vermijden. Mocht je toch weer negatieve gevoelens krijgen, dan zul je dit keer sneller aan de bel trekken en dus eerder hulp zoeken. Hierdoor verloopt een PPD na een volgende bevalling vaak minder ernstig.

Wat je partner moet weten

De volgende opmerkingen zijn natuurlijk niet alleen van belang voor de partner van een PPD-vrouw, maar voor iedereen die iemand met een PPD in zijn of haar omgeving heeft.

• Ongeveer 10% van de vrouwen die een kind hebben gekregen, krijgt een PPD.
• PPD kan goed behandeld worden en gaat met goede behandeling weer helemaal over.
• PPD is een depressie die op ieder moment na de bevalling kan optreden, zelfs tot een jaar na de bevalling.
• Als je vrouw PPD heeft, is het belangrijk dat jij op de hoogte en betrokken bent bij de behandeling.
• PPD kan ontstaan zonder waarschuwing of tekenen vooraf. Vrouwen die nooit depressief zijn geweest kunnen het krijgen. Het komt voor bij vrouwen met een goed huwelijk of bij alleenstaande vrouwen, bij vrouwen die ontzettend veel van hun baby houden, bij de eerste baby of bij een volgende.
• PPD komt voor bij vrouwen die voorheen geen enkel begrip hadden voor depressies.
• Vrouwen hebben twee keer zoveel risico op het krijgen van een depressie als mannen.
• Vrouwen zijn het meest vatbaar voor emotionele ziekten na de bevalling.
• PPD is een echte ziekte.
• Je vrouw stelt zich niet aan.
• Het heeft niets te maken met een slechte moeder zijn of niet van haar baby houden.
• Het heeft niets te maken met negatieve gevoelens ten opzichte van zichzelf, jou of haar baby.
• Het heeft niets te maken met slapheid of niet voldoende doen om uit de depressie te komen.
• Ze kan zichzelf niet vermannen en zo beter worden.
• Herstel duurt maanden.
• Ze wordt beter, maar het duurt wel even.
• PPD is niemand zijn schuld, ook de jouwe niet.
• Geef niets of niemand de schuld.
• Bedenk dat we niet precies weten waarom ze een PPD heeft gekregen, maar we weten wel wat we kunnen doen om haar beter te laten worden.

Wat de partner kan doen en laten

Iemand met een PPD is erg onberekenbaar. Ze kan boos worden om niets, normale communicatie is bijna onmogelijk.

Hieronder vind je enkele dingen en hoe zij kan reageren:

• Als je zegt dat je van haar houd, zal ze je niet geloven.
• Als je zegt dat ze een goede moeder is, zal ze denken dat je dit zegt om haar beter te laten voelen.
• Als je zegt dat ze mooi is, zal ze denken dat je liegt.
• Als je zegt dat ze zich nergens zorgen over hoeft te maken, zal ze denken dat je geen idee hebt hoe rot ze zich voelt.
• Als je eerder thuis komt, zal ze zich schuldig voelen.
• Als je vertelt dat je moet overwerken, zal ze denken dat het je niets kan schelen.

Wat kun je wel doen
Vertel haar:

• dat je weet dat ze zich rot voelt;
• dat ze uiteindelijk beter zal worden;
• dat je bewondering hebt voor het feit dat ze therapie volgt en dat je er vertrouwen in hebt;
• dat ze ondanks dat ze zich zo rot voelt toch een goede moeder kan zijn;
• dat het niet erg is als alles niet gelijk goed gaat;
• dat je weet hoe hard ze werkt om hieruit te komen;
• dat ze je moet vertellen wat jij kunt doen om haar te helpen;
  

Zoek hulp in de huishouding, maar zorg ervoor dat zij er zelf ook bij betrokken blijft. Het is belangrijk dat ze niet het gevoel heeft dat alles uit haar handen genomen wordt. Hulp van familie en vrienden is van harte welkom, zolang ze haar wel blijven behandelen als een volwassen vrouw die best eigen beslissingen kan nemen. Als ze aangeeft te willen helpen, dan kun je proberen haar ervan te overtuigen dat het misschien beter is dat ze probeert te rusten of iets leuks te gaan doen, maar als ze per se wilt helpen dan moet je haar laten doen. Door haar alles uit handen te nemen kan ze zich nog ongelukkiger en mislukter gaan voelen.

Wat kun je beter niet zeggen
Zeg niet:

• dat het vanzelf overgaat;
• dat je baalt van de manier waarop ze nu is;
• dat dit de gelukkigste tijd van haar leven zou moeten zijn;
• dat je haar voorheen leuker vond;
• dat ze zich beter zou voelen door bepaalde dingen te doen of juist laten;
• dat ze moet afvallen, nieuwe kleren moet kopen enz.;
• dat alle 'jonge' moeders zich zo voelen;
• dat het maar een fase is;
• dat zij toch een baby wilde;
• dat ze sterk genoeg is om dit zelf te overwinnen, zonder hulp.

Een PPD is een ziekte die de hele familie treft. Ook jij had je deze tijd heel anders voorgesteld. Het valt niet mee om te leven met een vrouw die een PPD heeft. Constant moet jij degene zijn die het verstandigst is, je kunt wel ingaan op haar woede-uitvallen, maar dan raak je nog verder van huis. Verwaarloos jezelf niet, zoek hulp bij je huisarts of praat met een goede vriend of familielid. Houd jezelf niet groter dan je bent. Iedereen zal begrijpen dat het voor jou ook moeilijk is. Probeer je angsten en twijfels niet te veel aan je vrouw te laten zien. Een vrouw die depressief is, kan moeilijk relativeren. Als jij haar continue vertelt hoe moeilijk jij dit vindt, zal ze zich hier nog schuldiger over gaan voelen en nog verder in de depressie raken. Natuurlijk hoef je je gevoelens niet volledig voor haar verborgen te houden, maar probeer je angsten en twijfels niet te negatief te brengen.

Zoek zo nu en dan wat afleiding, ga sporten of doe iets leuks met een vriend. Een lange wandeling met de baby kan ook heerlijk voor jezelf zijn.

Kunnen mannen een PPD krijgen?

Hoewel hier weinig over bekend is, kunnen vaders ook een soort PPD krijgen. Natuurlijk komen de lichamelijke veranderingen bij hen niet voor na een bevalling, maar ook voor de 'jonge' vader zijn de veranderingen in zijn leven ingrijpend.

Een drukke baan, onvoldoende slaap, een verantwoording voor zo'n klein wezentje. Dit alles kan er bij de kersverse vader voor zorgen dat hij zich depressief voelt. Alles draait om de baby, veel bezoek die dit nieuwe wezentje komen bewonderen. Geen tijd meer voor een leven samen met je vrouw. Altijd rekening houden met de baby, niets kan meer spontaan. Het gevoel van verlies van vrijheid en grote verantwoording kan ook voor de vader leiden tot depressie. De symptomen en behandeling zijn voor een groot deel hetzelfde (met uitzondering van de lichamelijke oorzaken en behandelingen) als voor de moeder.

Bronnen

Nederlans fonds geestelijke gezondheid
Stichting Selene
National Mental Health association
Depression after delivery inc.
Postpartum stress center