Inleiding
Het pericard is het stevige zakje rondom het hart, dat het hart beschermt en op zijn plaats houdt. Het bestaat uit twee lagen. De binnenste laag is vergroeid met de hartspier. Tussen de twee lagen van het pericard zit een klein beetje smeervloeistof. Daardoor kunnen de lagen gemakkelijker langs elkaar glijden.
Pericarditis is een ontsteking van het hartzakje. Deze kan door verschillende oorzaken ontstaan. In de meeste gevallen is een pericarditis niet gevaarlijk. Wel kan het veel pijn geven doordat de twee lagen over elkaar schuren.
Oorzaken van pericarditis
Pericarditis kan ontstaan:
- bij virusinfecties, bijvoorbeeld griep- en verkoudheidsvirussen. Deze vorm komt verreweg het meeste voor.
- na een hartinfarct .
- bij infecties met bacteriën. Deze kunnen bij het pericard komen via de bloedbaan, of na letsel van het hart. Een bijzondere vorm is de ontsteking die kan optreden bij acuut reuma .
- bij auto-immuunziektes zoals SLE of reumatoïde artritis.
- na een hartoperatie waarbij het hartzakje is geopend.
- na nierfalen , door afvalstoffen (ureum) in het bloed.
- bij sommige vormen van kanker.
Symptomen
De belangrijkste klacht van pericarditis is hevige, stekende pijn op de borst die continu aanhoudt. De pijn neemt vaak toe bij liggen, inademen of bewegen. Het kan uitstralen naar de hals, schouders of armen. Bij voorover gebogen zitten is de pijn minder. Meestal is er (lichte) koorts en voelt iemand zich grieperig.
Als een bacterie de oorzaak is van pericarditis, is de koorts meestal hoger en gaat die gepaard met koude rillingen.
Een pericarditis kan ook chronisch worden. Dan zijn er vooral klachten van benauwdheid, gewichtsverlies en moeheid.
Diagnose
Op grond van de klachten kan een arts een pericarditis vermoeden. Bij het beluisteren van het hart is vaak een typisch, schurend geluid te horen. Dit wordt pericardwrijven genoemd.
Op een ECG (hartfilmpje) zijn afwijkingen te zien, net als op een röntgenfoto van de borstkas. Ook doet de arts bloedonderzoek om de oorzaken te proberen te achterhalen. Verder wordt een echo van het hart gemaakt.
Behandeling
Meestal worden mensen met een pericarditis opgenomen in het ziekenhuis. Een pericarditis die ontstaat door een virus herstelt vanzelf binnen enkele weken. De behandeling bestaat uit pijnstillers en ontstekingsremmers. Als er een bacterie in het spel is, zijn antibiotica nodig. Andere oorzaken hebben een gerichte behandeling nodig.
Complicaties
Vocht in het hartzakje
Door de ontsteking kan zich vocht ophopen tussen de twee bladen van het pericard. Als er veel vocht is, kan het hart niet meer uitzetten. De pompfunctie raakt dan in het gedrang. Om het vocht te laten aflopen, wordt het hartzakje aangeprikt met een dunne, holle naald. Ook kan een operatie gedaan worden.
Als er veel vocht in korte tijd in het hartzakje komt, is er sprake van een harttamponade . Dat is een levensbedreigend ziektebeeld. Het hart kan dan helemaal niet meer pompen. Direct medisch ingrijpen is nodig in zo’n geval.
Pericarditis constrictiva
Een andere complicatie is dat het pericard erg stug wordt als gevolg van littekenweefsel. Dit wordt pericarditis constrictiva genoemd. Het hart kan zich minder goed vullen met bloed en dus ook minder rondpompen. Dit leidt tot hartfalen, waarbij zich vocht ophoopt in het lichaam.
Dit uit zich in opgezette voeten en benen (oedeem), vocht in de buikholte (ascites) en een opgezette lever. De aderen in de hals zijn zichtbaar gezwollen. Ook in de longholten kan vocht komen, waardoor benauwdheid optreedt.
Vaak is een operatie nodig. Daarbij wordt een deel van het pericard verwijderd.
Meer informatie
Informatie van de Hartstichting
www.hartstichting.nl/hart_en_vaten/hartziekten/ontstekingen_hart/pericarditis/
Website van de Hart&Vaatgroep, van en voor mensen met een hart- of vaatziekte
www.hartenvaatgroep.nl/
Website van Hartpatiënten Nederland
www.hartpatienten.nl/
Informatie van het Antoniusziekenhuis over pericardpunctie
www.antoniusziekenhuis.nl/1822865/1850369/pericardpunctie.pdf
Bron: LSHTM Copyright: Medicinfo Datum: 07/05/2013
Disclaimer