Bloedarmoede tijdens de zwangerschap

Inleiding

Er is sprake van bloedarmoede (anemie) wanneer de hoeveelheid hemoglobine in je bloed te laag is. Hemoglobine is het stofje in de rode bloedcellen dat zuurstof aan zich kan binden. De normale hoeveelheid hemoglobine in het bloed (het Hb-gehalte) bij vrouwen is 7,3-10 mmol/liter. De eerste dertig weken van je zwangerschap daalt het Hb-gehalte geleidelijk. Na de dertigste week stijgt het weer.
Er wordt pas gesproken van bloedarmoede in de zwangerschap als:
- je Hb-gehalte voor de achttiende week van de zwangerschap lager is dan 6,8 mmol/liter
- je Hb-gehalte vanaf de achttiende week van de zwangerschap lager is dan 6,5 mmol/liter
Voor vrouwen met een heel donkere (negroïde) huidskleur zijn deze waarden respectievelijk 6,5 en 6,3 mmol/liter.

Oorzaken

Verdunning van het bloed
De normale daling van het Hb-gehalte tijdens de zwangerschap ontstaat door verdunning van het bloed. Tijdens de zwangerschap heb je namelijk een liter meer bloed dan normaal. Ook de hoeveelheid rode bloedcellen is toegenomen, maar minder sterk.

Tekort aan bouwstoffen
Tijdens de zwangerschap heb je extra bouwstoffen (ijzer, foliumzuur, vitamine B12) nodig voor de bouw van rode bloedcellen voor jou en je baby. De behoefte is nog groter als je twee of meer baby’s verwacht of als je binnen een jaar na een bevalling opnieuw zwanger bent geworden. Als je zorgt voor goede voeding tijdens je zwangerschap , krijg je meestal voldoende bouwstoffen binnen om in de verhoogde behoefte te voorzien. Lijnen, onvoldoende variatie en vegetarisch eten (zonder de juiste alternatieven) kunnen leiden tot tekorten. Als er bloedarmoede ontstaat tijdens de zwangerschap, wordt dit bijna altijd veroorzaakt door een tekort aan ijzer.

Medicijngebruik
Medicijnen tegen maagzuur kunnen de opname van ijzer in je lichaam verminderen en zo voor een ijzertekort zorgen.

Erfelijke aanleg
Bij mensen met een donkere huidskleur speelt soms een erfelijke aanleg een rol. Deze aanleg kan leiden tot de aandoeningen sikkelcelanemie en thalassemie , waarbij ernstige bloedarmoede kan ontstaan. Overigens zijn deze aandoeningen bijna altijd al vóór de zwangerschap bekend.

Verschijnselen

Bij bloedarmoede is er onvoldoende hemoglobine om genoeg zuurstof door je lichaam te kunnen vervoeren. Er ontstaat een zuurstoftekort in je lichaam, waardoor het niet optimaal kan werken. Dit kan leiden tot verschillende klachten:

• moeheid
• duizeligheid
• weinig eetlust
• gevoel flauw te vallen
• zwarte vlekken zien
• bleke huidskleur (pas bij flink laag Hb)
• hartkloppingen
• kortademigheid
• zweten
• hoofdpijn
• oorsuizen

Je hoeft niet bang te zijn dat je baby schade ondervindt van de bloedarmoede. Pas bij heel lage Hb-gehaltes daalt ook het Hb-gehalte van de baby.

Zelfzorg

Als je ondanks goede voeding tijdens de zwangerschap last hebt van een laag Hb-gehalte, heb je waarschijnlijk ijzertabletten nodig. Als aanvulling op de behandeling kun je meer bouwstoffen eten en de opname van ijzer verbeteren. Als je voeding tijdens de zwangerschap niet optimaal was, kun je proberen de tekorten op deze manieren op te lossen.

Meer bouwstoffen eten
Producten waar veel ijzer in zit, zijn onder andere volkorenproducten, zilvervliesrijst, vlees, vis, kip, groente, peulvruchten, aardappelen, noten en appelstroop. Foliumzuur zit met name in bepaalde groenten (asperges, broccoli, spinazie) en in volkorenproducten en peulvruchten. Vitamine B12 zit alleen in dierlijke producten zoals vlees, melk en vis.

Opname van ijzer verbeteren
Om de opname van ijzer uit je voeding te verbeteren, kun je fruit of vruchtensap als toetje nemen. Vitamine C bevordert namelijk de opname van ijzer. Drink bij de hoofdmaaltijd geen koffie, thee of melk, want deze producten verminderen de opname van ijzer. Gebruik zo min mogelijk geneesmiddelen tegen maagzuur, want deze kunnen de opname van ijzer uit de voeding verminderen.

Naar de verloskundige/gynaecoloog of huisarts

Tijdens de zwangerschapscontroles wordt je Hb-gehalte regelmatig gecontroleerd. Een druppeltje bloed uit je vinger wordt ter plekke in een meetapparaatje gestopt, dat je Hb-gehalte bepaalt en weergeeft. Als je klachten hebt die passen bij bloedarmoede, kan je Hb-gehalte een keer extra bepaald worden. Bij een laag Hb-gehalte is het soms nodig om een buisje bloed te laten afnemen voor verder onderzoek naar de oorzaak. Soms is aanpassing van je voeding of het gebruik van limonadesiropen met extra ijzer voldoende om het Hb-gehalte weer te laten stijgen. In andere gevallen zijn ijzertabletten, foliumzuurtabletten of vitamine-B12-injecties nodig om de tekorten op te lossen. Omdat ijzertabletten verstopping als bijwerking hebben, is het belangrijk voldoende te drinken en veel vezels te eten. Bij een extreem laag Hb-gehalte (bijv. 4.0 mmol/liter) is soms een bloedtransfusie nodig.

Meer informatie

http://nhg.artsennet.nl/
Informatie van het Nederlands Huisartsen Genootschap

http://www.voedingscentrum.nl/
Informatie van het voedingscentrum