Gezondheid op reis - algemeen

Inleiding

Reizen kan bepaalde risico’s voor de gezondheid met zich meebrengen. Zo kunnen zonnebrand , reisziekte en maag- en darmklachten optreden. Ook kan het in het buitenland moeilijker zijn om medische hulp te krijgen. In het algemeen leveren reizen naar andere werelddelen meer risico’s voor de gezondheid op dan vakanties in West-Europa. Een goede voorbereiding kan veel problemen voorkomen.

Vaccinaties

Informeer bij de GGD of vaccinaties en antimalariamiddelen nodig zijn. Sommige vaccinaties moeten ruime tijd voor vertrek worden gegeven en het is daarom raadzaam tijdig informatie hierover in te winnen.

Allergieën en chronische aandoeningen

In geval van allergieën en chronische aandoeningen is het handig een briefje mee te nemen waarin dit vermeld staat. Dit is bij voorkeur geschreven in de taal van het land van bestemming. In geval van een ziekte of ongeluk in het vakantieland, is de behandelend arts op die manier op de hoogte van eventuele risico’s.

Geneesmiddelengebruik

Controleer in geval van geneesmiddelengebruik of er voldoende voorraad is voor de duur van de reis. Vraag de huisarts tijdig om een herhalingsrecept.
Bij de huisarts of apotheek kan een geneesmiddelenpaspoort worden verkregen waarin staat welk middel met welke dosering wordt gebruikt. Dit is bijvoorbeeld handig om bij de douane te kunnen verklaren dat de geneesmiddelen voor eigen gebruik zijn of in geval van medische hulp in het buitenland.

EHBO-doos

Een kleine EHBO-doos is vrijwel onmisbaar op vakantie. Deze bevat onder meer pleisters, verband, een schaar, een pincet, een insectenwerend middel, ontsmettende zalf, tabletten om water te zuiveren, aspirine of paracetamol en een zonnebrandmiddel. Een EHBO-doos kan zelf samengesteld of kant-en-klaar gekocht worden. Daarnaast kan het bij reizen naar minder ontwikkelde landen raadzaam zijn een paar steriele injectiespuiten- en naalden mee te nemen. Deze kunnen dan, mocht het nodig zijn, worden gebruikt in plaats van de injecties ter plaatse.

Water

Water uit de kraan is niet overal drinkbaar en ook niet geschikt voor het tandenpoetsen. Bij twijfel kunnen beter flessen mineraalwater worden gebruikt. Als dat niet verkrijgbaar is, kan water worden gekookt of met tabletten gezuiverd. Waterzuiverende middelen zijn verkrijgbaar bij de meeste apotheken en drogisten. Bij hoge temperaturen is het raadzaam extra te drinken (geen alcoholische dranken).

Eten

Wees voorzichtig met eten, vooral bij ongekookte groenten, salades, ongeschilde vruchten, rauwe schaal- en schelpdieren, room, ijs en ijsklontjes. Zorg ervoor dat vlees en vis goed verhit zijn en eet geen halfgare, koude of opgewarmde gerechten. Vers bereid voedsel is meestal het meest veilig. In warme landen kan het, om uitdroging te voorkomen, verstandig zijn om extra zout in het eten te gebruiken.

Insecten

Sommige ziekten worden verspreid door insecten , vooral in tropische gebieden. Een insectenbeet kan op verschillende manieren voorkomen worden. Loop zo min mogelijk op blote voeten en bescherm zoveel mogelijk huid met lichtgekleurde kleding, zeker in een bosrijke omgeving. Houd 's avonds ramen en deuren gesloten en dek voedsel goed af om geen insecten aan te trekken. Insectenwerende middelen kunnen op de onbedekte huid worden aangebracht. Lees eerst de gebruiksaanwijzing, want sommige middelen moeten steeds opnieuw worden aangebracht of zijn niet geschikt voor kinderen. De apotheek kan hierover advies geven. Wanneer toch een insectenbeet optreedt kan eventuele jeuk verminderd worden met speciale middelen. Het is verstandig niet te krabben omdat het wondje daardoor mogelijk geïnfecteerd raakt.

Dieren

Wilde dieren en huisdieren kunnen drager zijn van ernstige ziekten, zoals hondsdolheid (rabiës). Hoewel deze ziekte in Nederland zeldzaam is, komt hondsdolheid elders in Europa, Noord-Amerika en de tropen nog regelmatig voor. De ziekte wordt meestal overgebracht via krabben of beten van besmette dieren. Blijf daarom uit de buurt van dieren, ook van honden, katten en apen die tam lijken.
In geval van een eventuele beet wordt meteen een arts geraadpleegd en de wond grondig schoongemaakt en ontsmet. Er bestaat een vaccin tegen hondsdolheid, maar dat moet snel na de beet worden toegediend. Daarnaast is het van belang om het betreffende dier op te sporen zodat niet nog meer mensen worden besmet.

Zonnebrand

Zonnebrand komt vaak voor onder vakantiegangers. Zonnebrand kan vervelende verschijnselen veroorzaken en op de lange duur een verhoogd risico op huidkanker met zich meebrengen. Om zonnebrand te voorkomen is het verstandig de eerste dagen niet langer dan vijftien tot twintig minuten te zonnebaden. Gebruik daarnaast altijd een zonnebrandmiddel met een beschermingsfactor die geschikt is voor het eigen huidtype.

Diarree

Omdat op vakantie andere dingen worden gegeten dan het lichaam gewend is, komt diarree vaak voor. Tevens kan diarree ontstaan door het eten van besmet voedsel of drinken van vervuild water. Meestal gaat dit na een dag of drie vanzelf over. Zorg er in geval van diarree voor dat voldoende vocht in het lichaam komt om uitdroging te voorkomen. Vooral bij kleine kinderen, ouderen of mensen met een verminderde weerstand kan uitdroging snel optreden. Het is verstandig om een pakje orale rehydratiezouten (ORS) in de bagage mee te nemen. Dit is een suiker-zoutoplossing die de vocht- en zoutbalans in het lichaam herstelt. Daarnaast is het verstandig wat meer zout te eten om te vervangen wat het lichaam is kwijtgeraakt. Wanneer de diarree langer dan vier dagen achtereen optreedt of als er bloed bij de ontlasting zit, is het verstandig een arts te raadplegen.

Verstopping

Verstopping of obstipatie op reis kan verschillende oorzaken hebben. Zo kan het witte (stok)brood in het vakantieland de boosdoener zijn, als thuis slechts volkorenbrood gegeten wordt. Tevens kan bij warm weer veel vocht verloren gaan als gevolg van zweten waardoor de ontlasting harder en droger wordt. Het kan ook zijn dat (onbewust) minder snel wordt toegegeven aan aandrang om naar het toilet te gaan bijvoorbeeld omdat de toiletten onderweg vies zijn.
Om verstopping te voorkomen is het belangrijk om vezelrijke producten te eten zoals grof brood, groenten en fruit en minstens twee liter vocht (geen alcohol) per dag te drinken. Een scheutje (olijf)olie door of over het eten kan de stoelgang eventueel vergemakkelijken. Gebruik minstens drie maaltijden per dag en probeer voldoende te bewegen. Ga naar het toilet bij aandrang en stel dit niet uit. Neem eventueel sanitairpoetsdoekjes en papieren zakdoekjes mee in de reisbagage.
Houd in gedachten dat laxeermiddelen de oorzaak van de verstopping niet wegnemen maar alleen tijdelijk de problemen kunnen oplossen en start niet op eigen initiatief met gebruik hiervan. Producten als senna en laxeerthee kunnen beter niet gebruikt worden omdat deze de werking van de darmen ernstig kunnen verstoren.

Meer informatie

Informatie van het Landelijk Coördinatiecentrum Reizigersadvisering
www.lcr.nl

Informatie van het Ministerie van Buitenlandse Zaken
www.minbuza.nl/nl/reizenlanden/wijsopreis