Bacterieserologie

Inleiding

Een serologisch onderzoek is een bloedtest waarmee wordt nagegaan of er antistoffen (speciale beschermende eiwitten) in het lichaam voorkomen. Antistoffen worden door het afweersysteem aangemaakt als reactie op de aanwezigheid van lichaamsvreemde antigenen (micro-organismen) die zich ergens in het lichaam bevinden. Elk micro-organisme brengt de aanmaak van specifieke antistoffen op gang, die zich tegen dat ene micro-organisme richten en tegen geen enkel ander. De concentratie antistoffen in het bloed wordt antistoftiter genoemd.

Indicatie

Serologisch onderzoek kan onder andere uitgevoerd worden bij blootstelling aan een infectieus micro-organisme, of om de immuunstatus tegen een bepaald micro-organisme te bepalen.

Daarnaast kan het ook nog gebruikt worden bij de diagnose van auto-immuunaandoeningen, bij afstotingsreacties bij transplantie en bij het onderzoeken van een allergie.

Onderzoek

Serologisch onderzoek wordt bijna altijd in twee stappen gedaan. De eerste stap is het opwekken van een interactie tussen de onbekende antistoffen in het bloedmonster en een laboratoriummonster van het betreffende bacteriële antigeen. De tweede stap is het bestuderen van deze interactie, eventueel na toevoeging van een bepaalde stof (zoals een kleurstof of een enzym), om die interactie zichtbaar te maken. De interactie kan fluorescentie, kleuring of agglutinatie (samenklontering) van de bacterie teweegbrengen.

Voor de diagnose van bacteriële infecties worden veelal de volgende serologische onderzoeken gedaan: indirecte immunofluorescentie, agglutinatiereacties en ELISA (enzyme-linked immunosorbent assay).

Bij indirecte immunofluorescentie vormt zich een complex van antigeen en antistof. Een dergelijk complex kan worden geïdentificeerd met behulp van fluoresceïne, een poeder dat in een oplossing helder groen oplicht.

Bij agglutinatiereacties vindt samenklontering van cellen, bacteriën of andere deeltjes plaats. Van agglutinatie bestaan drie verschillende typen: directe agglutinatie, deeltjesagglutinatie en latexagglutinatie.

ELISA is een onderzoek waarbij een antigeen of antistof wordt gekoppeld aan een enzym om na te gaan of het antigeen en de antistof matchen. Dit is een diagnostische procedure die snel resultaten oplevert.

Resultaat

Bacterieel serologisch onderzoek helpt bij het identificeren van de antistoffen die tegen specifieke infectieverwekkende bacteriën worden aangemaakt. Hierdoor kan de diagnose worden bevestigd.

Meer informatie

Bartelt, M. A. (2000), Diagnostic Bacteriology: A Study Guide, 1st edn., F.A. Davis Company, Philadelphia.

Constantine, N.T. and Lana, D. P. (2003), Immunoassays for diagnosis of infectious diseases, in: Jo Baron, E., Pfaller, M. A., Jorgensen, J. H., et al (eds.), Manual of Clinical Microbiology, 8th edn., ASM Press, Washington DC.