Spierkrampen

Inleiding

Spierkrampen zijn spontaan optredende, pijnlijke samentrekkingen van de spiervezels: het is een beweging waar je geen controle over hebt. Het is normaal dat mensen van tijd tot tijd kramp hebben. Als de krampen echter vaak optreden en ernstige pijn veroorzaken, kan dit op een onderliggende aandoening wijzen.

Oorzaken

Een oorzaak van spierkramp kan zijn een tekortschietende doorbloeding. Bij het belasten van spieren, is er veel energie nodig. De doorbloeding van een spier kan daarin tekort schieten. Er wordt dan te weinig zuurstof aangevoerd en er worden te weinig afvalstoffen afgevoerd. Zo ontstaat er melkzuur (lactaat) dat bij een bepaalde hoeveelheid in het bloed een gevoel van vermoeidheid en spierpijn geeft. De spier "verzuurt", omdat voor het verbranden (dus wegwerken) van het melkzuur onvoldoende zuurstof aanwezig is. Wanneer zich na een zware inspanning een enorme hoeveelheid melkzuur heeft opgehoopt, trekt de spier plotseling sterk samen en verstijft deze: er ontstaat kramp.
Dit gebeurt bij zware inspanning en sneller bij vermoeidheid, uitdroging en zwangerschap. Ook een lichamelijke aandoening kan hier echter aan ten grondslag liggen. Wanneer de vaten zijn aangetast, kan de bloedvoorziening ook tekort schieten. Dit is bijvoorbeeld het geval bij claudicatio intermittens (contentlink naar claudicatio intermittens).
Een andere oorzaak van spierkramp kan zijn dat er een verstoring is van bepaalde stoffen in het bloed: magnesium en calcium. Bij normaal functioneren trekken spieren zich samen en ontspannen zich weer. Dit gaat onder invloed van bepaalde stoffen in het bloed, zoals calcium en magnesium. Wanneer de balans van deze stoffen in het bloed is verstoord, leidt dit tot een verstoring in het samentrekken en ontspannen van de spiervezels. Zo kunnen pijnlijke krampen ontstaan. Dit kan voorkomen bij tekorten in het dieet en bepaalde geneesmiddelen.

Verschijnselen

Kramp kan in veel delen van het menselijk lichaam voorkomen. Vaak komt kramp in de kuiten voor. Andere lichaamsdelen zijn bijvoorbeeld de voeten, handen, armen en de buik.

Diagnose

Als spierkrampen zonder duidelijke verklaring optreden, kunnen enkele onderzoeken worden uitgevoerd.
Dit zijn onder meer:

• bloedonderzoeken om de concentraties natrium, kalium, calcium en magnesium te bepalen;
• onderzoek naar de toestand van de bloedvaten.

Behandeling

De oorzaak van terugkerende spierkrampen kan behandeld worden door de oorzaak aan te pakken. Zo is er bijvoorbeeld looptraining in het geval van claudicatio intermittens. Het lichaam maakt door de inspanning meer bloedvaatjes aan, waardoor de doorbloeding verbetert. Wanneer er een tekort aan bijvoorbeeld magnesium is in het bloed, kan dit door voeding en eventueel medicatie worden gecorrigeerd.

Wat kunt u zelf doen?

Door de spier langzaam enkele keren te strekken, kan de bloedcirculatie worden geactiveerd en neemt de pijn af. Kramp in de kuitspieren is te verlichten door, met gestrekt been, de voet naar je toe te trekken. Een andere methode is op je tenen op het been met de verkrampte spier(en) te steunen en dan de hiel langzaam naar de grond te brengen, de knie te strekken en even vast te houden. Beide methoden zorgen ervoor dat de kuitspieren gerekt en de scheenbeenspieren ontspannen worden.
Drink veel water om uitdroging te voorkomen na het sporten. Doe aan warming-up en cooling-down bij elke sportactiviteit. Het doel hiervan is een geleidelijke op- en afbouw van lichamelijke activiteiten. Hierdoor verloopt de afvoer van de afvalstoffen beter en sneller en wordt spierstijfheid voorkomen.
Let op een evenwichtige voeding, zodat er geen tekort kan ontstaan aan essentiële stoffen die het lichaam nodig heeft voor de spierfunctie.
Als de krampen echter steeds terugkeren en/of vaak optreden, is het verstandig een arts te raadplegen.

Meer informatie

www.nlm.nih.gov
(Engels) Informatie van de National Library of Medicine (USA)