Kwaadaardige gezwellen van de reukzenuw

Inleiding

De reukzenuw is de eerste van de twaalf hersenzenuwen. Deze zenuw geleidt impulsen van de neus naar de hersenen en speelt daardoor een belangrijke rol bij het ruiken. De medische term voor de reukzenuw is nervus olfactorius. Een kwaadaardig gezwel van deze zenuw wordt esthesioneuroblastoom of olfactorius neuroblastoom genoemd.

Het gezwel ontstaat in de zenuwcellen die aanwezig zijn in het reukslijmvlies, dit is de bekleding aan de binnenkant van de neus in het verloop van de reukzenuw. Een gezwel van de reukzenuw is heel zeldzaam. Het gezwel bevindt zich meestal in de neusholte en zaait uit naar de schedelbasis, oogkas, lymfeknopen in de hals, botten of longen. Het gezwel komt bij mannen en vrouwen en in alle leeftijdsgroepen voor, maar vooral bij jongvolwassenen. De oorzaak van een gezwel van de reukzenuw is niet bekend.

Verschijnselen, diagnose en behandeling

De meest voorkomende verschijnselen bij een kwaadaardig gezwel van de reukzenuw zijn verstopping van de neus, meestal aan één kant, hevige neusbloedingen (epistaxis) en aantasting van het reukvermogen. Wanneer het gezwel naar de oogkas doorgroeit kan de oogbol gaan uitpuilen, blindheid optreden en kunnen de oogspieren verlamd raken. Soms is het aangezicht pijnlijk en opgezwollen en zijn er hoofdpijn en misselijkheid. Tevens kunnen de tanden en kiezen van de bovenkaak losraken. Tenslotte kan een knobbel in het gebied van de hals ontstaan; dit wijst op een uitzaaiing.

De diagnose wordt gesteld op basis van het verhaal van de patiënt, de medische voorgeschiedenis en de verschijnselen. Tevens wordt lichamelijk en aanvullend onderzoek verricht. Om de plaats en omvang van het gezwel te bepalen kunnen verschillende beeldvormingsonderzoeken, zoals CT- en MRI-scans, worden uitgevoerd. Om de diagnose te bevestigen wordt soms tevens een biopsie gedaan. Hierbij wordt een stukje weefsel van het gezwel weggenomen en onder de microscoop bekeken.

De behandelmogelijkheden van een kwaadaardig gezwel van de reukzenuw bestaan onder meer uit een operatie, bestraling en geneesmiddelen (chemotherapie). Soms komt het gezwel na behandeling terug.

Meer informatie

Meer informatie over geneesmiddelen kunt u vinden in de Geneesmiddelenatlas.

Informatie over de reukzenuw
nl.wikipedia.org/wiki/Nervus_olfactorius
nl.wikipedia.org/wiki/Reukzin

Informatie over gezwellen van de hersenzenuwen bij kinderen
www.kinderneurologie.eu

Informatie over de hersenzenuwen
www.nvvn.org
nl.wikipedia.org/wiki/Hersenzenuw

(Engels) Bulsara, K.R., Fukushima, T and Friedman, A.H. (2002), “Management of malignant tumors of the anterior skull base: experience with 76 patients”, Neurosurg Focus, vol. 13, no. 4, October, pp. e5 (USA)
www.aans.org

(Engels) Bradley, P.J., Jones, N.S. and Robertson, I. (2003), “Diagnosis and management of esthesioneuroblastoma”, Curr Opin Otolaryngol Head Neck Surg, vol. 11, no. 2, April, pp. 112-118 (USA)
www.ncbi.nlm.nih.gov

(Engels) Casiano, R.R., Numa, W.A. and Falquez, A.M. (2001), “Endoscopic resection of esthesioneuroblastoma”, Am J Rhinol, vol. 15, no. 5, July-August, no. 271-279 (USA)
www.ncbi.nlm.nih.gov

(Engels) Gondim, J., Ramos, F., Jr, Azevedo, J., Carrero, F.P., Jr and Tella, O.I., Jr (2002), “Esthesioneuroblastoma: case report”, Arq Neuropsiquiatr, vol. 60, no. 2-A, June, pp. 303-307 (Barzilië)
www.scielo.br

Fetell, M.R. (1995), Tumors, in: Rowland, L.P. (ed), Merritt’s Textbook of Neurology, 9th ed, Williams & Wilkins, London. (Engels)

Victor, M. and Ropper, A.H. (2001), Adams & Victor’s Principles of Neurology, 7th ed, McGraw Hill, London. (Engels)