Lichen sclerosus et atrophicus

Inleiding

Lichen sclerosus et atrophicus is een langdurige ontstekingsziekte van de huid die wordt gekenmerkt door onduidelijk afgebakende witte vlekken van verschillende grootte. De verschijnselen treden meestal op rond de geslachtsorganen, maar kunnen ook op de rug en schouders voorkomen. Lichen sclerosus et atrophicus komt vaker voor bij vrouwen en kinderen.

Oorzaken

De exacte oorzaak van lichen sclerosus et atrophicus is niet bekend, mogelijk spelen bacteriële infecties, schildklieraandoeningen, erfelijke afwijkingen en stoornissen van het afweersysteem hierin een rol. De verschijnselen ontstaan doordat de bindweefselcellen die zorgen voor de vorming van collageen, de stof die de huid soepel houdt, gaan ontsteken en verouderen. Hierdoor ontstaat er steeds meer bindweefsel in de bovenste huidlaag, een proces dat fibrose wordt genoemd. Lichen sclerosus en atrophicus ontstaat als gevolg van een serie gebeurtenissen die beginnen wanneer de huid plaatselijk geïrriteerd of verwond wordt. Door infecties met bacteriën kunnen in een later stadium van de ziekte complicaties ontstaan.

Verschijnselen

Lichen sclerosus et atrophicus tast meestal de huid in het gebied van de geslachtsorganen aan. In eerste instantie verschijnen er kleine witte vlekken of harde bulten die vervolgens samenvloeien. De aangetaste huid kan jeuken en een branderig gevoel geven. Tevens kunnen er klachten zijn als pijn tijdens gemeenschap of plassen, problemen met plassen en bloedingen van de geslachtsorganen. In ernstige gevallen kunnen door de ernstige huidontsteking blaren en zweren ontstaan.
Bij vrouwen hebben de vlekken vaak de vorm van een acht of een vlinder en liggen in het gebied van de vagina en anus, waarbij het gebied tussen de vagina en anus (het perineum) meestal niet is aangedaan. De aandoening kan zich uitbreiden, waardoor de ingang van de vagina verschrompelt of vernauwt, al breiden de verschijnselen zich niet uit tot in de vagina zelf. Bij mannen is de aandoening vaak beperkt tot de eikel en voorhuid, de andere gebieden van de geslachtsorganen zijn minder vaak aangetast. Vaak ontstaan er verklevingen van de voorhuid, waardoor deze minder goed over de eikel kan worden getrokken.

Diagnose

De diagnose wordt gesteld op basis van de medische voorgeschiedenis, het verhaal van de patiënt en de verschijnselen. Tevens wordt een lichamelijk onderzoek verricht waarbij opvalt dat de vlekken op de huid, meestal in het gebied van de geslachtsorganen, een kenmerkende witte glans hebben. Met behulp van een huidbiopsie, waarbij een stukje huid van het aangetaste gebied en omliggende weefsel wordt weggenomen en onder de microscoop bekeken, kan de diagnose worden bevestigd. Opvallend hierbij zijn vooral de overmatige hoeveelheden bindweefsel in de huid.

Behandeling

Er bestaat geen behandeling om lichen sclerosus et atrophicus te genezen, maar de verschijnselen kunnen wel onder controle worden gehouden en verdere uitbreiding kan worden voorkomen. De behandeling richt zich op het verminderen van de ontsteking, onder meer door het plaatselijk aanbrengen van corticosteroïden op de aangetaste huid. Als geneesmiddelen geen effect hebben kan een operatieve behandeling nodig zijn, zoals een besnijdenis waarbij de voorhuid wordt verwijderd. Tevens kan geopereerd worden om eventuele littekens te verwijderen. De kans op terugkeer van de verschijnselen na een operatie is echter groot.

Complicaties

De complicaties van lichen sclerosus et atrophicus zijn bij mannen een pijnlijke erectie, blokkering van de urinestroom en pijn en problemen bij het naar achteren trekken van de voorhuid. Bij vrouwen treden vaak pijn tijdens gemeenschap en plassen, plasproblemen en infecties en zweren rond de schaamlippen op.
In heel uitzonderlijke gevallen ontstaat er in de huid, die is aangedaan door lichen slerosus et atrophicus, een plaveiselcelcarcinoom, zowel bij mannen als vrouwen. Daarnaast kunnen complicaties optreden als gevolg van gebruik van corticosteroïden. De vooruitzichten bij kinderen zijn vrij goed, mits de behandeling vroeg wordt ingezet, en soms treedt zelfs spontaan herstel op.

Meer informatie

Meer informatie over geneesmiddelen kunt u vinden in de Geneesmiddelenatlas .

Informatie van huidartsen

www.huidinfo.nl

www.lichensclerosus.nl

www.huidarts.com

Algemene informatie

www.ncbi.nlm.nih.gov
Funaro, D. (2004), “Lichen sclerosus: a review and practical approach”, Dermatol Ther, vol. 17, no. 1, pp. 28-37.

National Lichen Sclerosus support group (2004), What is Lichen Sclerosus?, [Online], Available: www.lichensclerosus.org/ [Accessed 2005, 20, June] (Engels)

www.ncbi.nlm.nih.gov
smith, Y, R. Haefner, H, K. (2004),”Vulvar lichen sclerosus : pathophysiology and treatment”, Am J Clin Dermato, vol. 5, no. 2, pp. 105-125.

Arnold, Harry, L, Odom, Richard, B. James, William, D. (1990), Andrew’s: Diseases of the skin, 8th edition, W.B. Saunders Company, London. (Engels)

Cairns, R, J. Ryan, Terence. (1981), Circulatory and allied disorders, in: Patrick Hall-Smith. Cairns, R, J. (eds), Dermatology current concepts and practice, 3rd edition, Butterworths, London. (Engels)

Rowell, N, R. Goodfield, M, J, D. (1998), The connective tissue diseases, in Champion, R, H. Burton, J, L. Breathnach, S, M. (eds), Rook/Wilkinson/Ebling: Textbook of Dermatology, vol. 2, 6th Edition, Blackwell science, London. (Engels)