Lichen simplex chronicus en prurigo nodularis

Inleiding

Lichen simplex chronicus is een hardnekkige, jeukende huiduitslag bestaande uit kleine ronde verhevenheden, die voorkomt bij een gevoelige of geïrriteerde huid. Door voortdurend wrijven en krabben raakt de huid verdikt en kan een leerachtig uiterlijk krijgen. Lichen simplex chronicus heet ook wel neurodermatitis circumscripta en treedt meestal op bij personen van middelbare leeftijd.
Prurigo nodularis is een chronische vorm van lichen simplex chronicus en wordt gekenmerkt door erg jeukende knobbeltjes, vooral op de ledematen. Prurigo nodularis treedt vaak op in combinatie met bepaalde andere aandoeningen, zoals kanker, psychiatrische stoornissen en nierfalen. Een andere benaming voor prurigo nodularis is het syndroom van Hyde.

Oorzaken

De exacte oorzaak van deze aandoeningen is niet bekend. Lichen simplex chronicus en prurigo nodularis worden echter beiden gekenmerkt door een zichzelf in stand houdende cirkel van jeuk-krabben-jeuk. Mogelijke oorzaken hiervan zijn irriterende kleding, psychische factoren, insectenbeten, nervositeit of andere onderliggende huidaandoeningen, zoals eczeem. Jeuk leidt tot krabben en andersom en uiteindelijk blijft de persoon het jeukende oppervlak onophoudelijk krabben. Dit leidt tot een verhoogde productie van huidcellen, wat tot gevolg heeft dat de huid dikker wordt.

Verschijnselen

Het kenmerkende verschijnsel van lichen simplex chronicus en prurigo nodularis is jeuk van de huid van de knieën, enkels, nek, rug, pols, in de schaamstreek en aan de binnenkant van de ellebogen. Door voortdurend krabben wordt de huid van deze gebieden rood, dikker en donkerder van kleur (hyperpigmentatie). De verdikking van de huid krijgt een leerachtig uiterlijk. Indien in dit stadium geen behandeling plaatsvindt, ontwikkelt deze verdikking zich geleidelijk tot prurigo nodularis. Prurigo nodularis wordt gekenmerkt door de aanwezigheid van erg jeukende knobbeltjes op de verdikte huidgedeelten, vooral op de ledematen. Hierdoor wordt de neiging om te krabben nog sterker. De huid is vaak droog en schilferig en heeft schrammen door het krabben. Prurigo nodularis kan een relatie hebben met nervositeit, angst, depressie en andere psychische stoornissen.

Diagnose

De diagnose wordt gesteld op basis van de medische voorgeschiedenis, het verhaal van de patiënt en de verschijnselen. Tevens wordt een lichamelijk onderzoek verricht. Bepaalde laboratoriumonderzoeken , zoals bloedonderzoeken, allergietests en pathologische onderzoeken zoals een huidbiopsie kunnen de diagnose bevestigen en eventuele andere onderliggende aandoeningen met vergelijkbare verschijnselen uitsluiten.

Behandeling

De behandeling bestaat met name uit proberen de jeukende plekken niet te krabben. Hulp kan nodig zijn om de patiënt voor te lichten over de aandoening en te helpen nervositeit of spanning te overwinnen. Daarnaast kunnen geneesmiddelen worden voorgeschreven als zalven of lotions, om de ontsteking en jeuk te verminderen. In bepaalde gevallen moeten de geneesmiddelen in tabletvorm worden ingenomen of in de aangetaste gebieden worden geïnjecteerd. Een andere behandeling om de verdikte huidgedeelten te laten verdwijnen is lichttherapie. Antidepressiva en kalmeringsmiddelen kunnen nodig zijn bij emotionele problemen. Gedragstherapie en hypnose zijn tevens nuttig gebleken bij bepaalde patiënten.

Prognose

Lichen simplex chronicus en prurigo nodularis verdwijnen meestal na behandeling, maar daarvoor is de volledige medewerking van de patiënt nodig. Hoe lang de genezing duurt, hangt meestal af van de ernst van de aandoening en kan variëren van een paar dagen tot weken.

Complicaties

Bacteriële infecties kunnen optreden, deze worden tegengegaan met de juiste antibiotica. Andere complicaties zijn onder meer permanente littekenvorming en veranderingen van de huidskleur. Lichen simplex chronicus en prurigo nodularis verdwijnen meestal na behandeling, maar kunnen op dezelfde of andere plaatsen terugkeren.

Meer informatie

Meer informatie over geneesmiddelen kunt u vinden in de Geneesmiddelenatlas

Informatie over lichen simplex chronicus van huidartsen
http://www.merckmanual.nl

http://www.huidarts.com

Informatie over prurigo nodularis van huidartsen
http://www.huidarts.com

http://www.huidarts.info

http://dermnetnz.org
DermNet NZ (2005), Lichen Simplex, [Online], [geraadpleegd op: 9 juni 2005]. (Engels)

http://dermnetnz.org/dermatitis/prurigo-nodularis.html
DermNet NZ (2005), Prurigo Nodularis, [Online], [geraadpleegd op: 9 juni 2005]. (Engels)

http://www.nlm.nih.gov/
Medline Plus (2004), Lichen simplex chronicus, [Online], [geraadpleegd op: 13 juni 2005]. (Engels)

http://www.ncbi.nlm.nih.go
Shenefelt, P. D. (2003), “Biofeedback, cognitive-behavioral methods, and hypnosis in dermatology: is it all in your mind?”, Dermatol Ther, vol. 16, No. 2, pp. 114-122. (Engels)

http://www.ncbi.nlm.nih.go
Yosipovitch, G, Sugeng, M. W, Chan, Y. H, et al (2001), “The effect of topically applied aspirin on localized circumscribed neurodermatitis”, J Am Acad Dermatol, vol. 45, no. 6, pp. 910-913. (Engels)

Dorland’s Illustrated Medical Dictionary (2000), 29th ed, W.B. Saunders Company, Philadelphia. (Engels)

Holden, C.A. and Berth-Jones, J. (2004), Eczema, Lichenification, Prurigo & Erythroderma, in: Burns, T., Breathnach, S., Cox, N. and Griffiths, C. (eds), Rook’s Textbook of Dermatology, 7th ed, Blackwell, Oxford. (Engels)

McCall, C.O. and Lawley, J.J. (2005), Eczema, Psoriasis, Cutaneous Infections, Acne & Other Common Skin Disorders, in: Kasper, L. D., Braunwald, E., Fauci, A. S., Hauser, S. L., Longo, D. L. and Jameson, J. L. (eds), Harrison’s Principles of Internal Medicine, 16th ed, vol 1, McGraw-Hill, London. (Engels)

Odom, R.B., James, W.D. and Berger, T.G. [2000], Andrew’s Diseases of Skin, 9th ed, W.B. Saunders, Philadelphia. (Engels)

White, J.W. (1996), Eczematous Reaction Patterns, in: Sams, W.M. Jr. and Lynch, P.J. (eds), Principles & Practice of Dermatology, 2nd ed, Churchill Livingstone, New York. (Engels)