Rivierblindheid (Onchocerca)

Inleiding

Rivierblindheid, ook onchocerca genaamd, is een infectie die wordt veroorzaakt door Onchocerca volvulus. Deze ziekte wordt op de mens overgebracht door de beet van de vrouwelijke Simulium-vlieg (zwarte vlieg) die overdag bijt en leeft in de buurt van snelstromende rivieren en beken. Het is de op één na belangrijkste oorzaak van blindheid ter wereld. Rivierblindheid komt het meest voor in West-, Centraal- en Oost-Afrika, maar ook op het Arabisch Schiereiland (Jemen) en de Amerika's (Brazilië, Colombia, Ecuador, Guatemala, het zuiden van Mexico en Venezuela).

Oorzaak

Rivierblindheid wordt op mensen overgebracht door de beet van de zwarte vlieg (Simulium-vlieg). Deze vliegen leven in de buurt van snelstromend water. De larven van de worm dringen via de huid het lichaam van de mens binnen door de beet van de zwarte vlieg en ontwikkelen zich in 2-4 maanden tot volwassen wormen. De volwassen wormen produceren miljoenen zeer kleine larven die zich naar het huidoppervlak verplaatsen waar ze worden opgenomen door de vlieg wanneer deze bijt. De larven worden overgebracht zodra de vlieg een andere gezonde persoon bijt en de cyclus begint weer van voor af aan.

Verschijnselen

De verschijnselen beginnen enkele maanden tot een jaar na de beet van de vlieg. Er ontstaat een roodachtige jeukende huiduitslag, gevolgd door gegeneraliseerde jeuk. In geval van herhaalde infecties ontstaan er zwellingen van verschillende grootte (knobbeltjes) onder de huid. Deze knobbeltjes doen zich verdeeld over lichaam voor. De huid verliest zijn pigment als gevolg van schilfering en ontsteking, en wordt ruw en niet-elastisch. De lymfeklieren van de huid zetten op en de lies zakt mogelijk uit met losse huidplooien (hangende liezen). In geval van een langdurige, ernstige infectie kunnen de ogen aangedaan raken. In eerste instantie doen de oogverschijnselen zich voor als jeuk en oogirritatie. Er kan sprake zijn van verhoogde traanproductie, gevoeligheid voor licht en het gevoel van een vreemd lichaam in de ogen. Blindheid is de ernstigste complicatie van deze infectie. Gewichtsverlies en spierpijn doen zich bij de meeste personen met deze infectie voor.

Diagnose

De diagnose rivierblindheid wordt aannemelijk door de verschijnselen en blootstelling in een gebied waar de infectie algemeen voorkomt. Een verhoogd aantal eosinofielen (een type witte bloedcellen) duidt ook in de richting van deze diagnose. De diagnose wordt bevestigd door vaststelling van de aanwezigheid van de larven bij microscopisch onderzoek van huidweefsel.

Behandeling

Behandeling bestaat uit toediening van een antiwormmiddel. Dit doodt de minuscule larven maar niet de volwassen wormen. Voor een succesvolle aanpak is dan ook een jaarlijkse behandeling van de ziekte noodzakelijk.

Voorzorgsmaatregelen

Verdelging van de zwarte vlieg is kostbaar. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) en andere instellingen hebben verschillende bestrijdingsprogramma's opgezet, zoals het Onchocerciasis Control Programme (OPC), het African Programme for Onchocerciasis Control (APOC) en het Onchocerciasis Elimination Program of the Americas (OEPA).

Meer informatie

Informatie over rivierblindheid
www.lenntech.com
www.darkandlight.org