Rectumprolaps

Inleiding

Het rectum is het laatste deel van de dikke darm dat juist boven de anus ligt. Bij rectumprolaps keert het rectum zich binnenste buiten (prolapsis). In het begin steekt het rectum niet uit het lichaam, maar naarmate de aandoening erger wordt, is het mogelijk dat een stukje darmwand inclusief het onderliggende weefsel door de anus naar buiten steekt. Deze aandoening moet niet verward worden met aambeien waarbij een opgezet bloedvat naar buiten komt

Rectumprolaps kan volledig of gedeeltelijk zijn. Bij een volledige prolaps, wat zelden voorkomt, steekt de gehele wand van het rectum naar buiten. Een gedeeltelijke prolaps komt vaker voor. Hierbij steekt alleen de binnenwand van het rectum via de anus naar buiten. Rectumprolaps kan zich op elke leeftijd voordoen, maar komt het meest voor tussen de veertig en de zeventig jaar.

Oorzaken

Verschillende factoren kunnen aan het ontstaan van rectumprolaps bijdragen. Mogelijke oorzaken zijn een lange periode van moeizame stoelgang en vele zware bevallingen. In bepaalde families bestaat mogelijk een genetische aanleg voor rectumprolaps. Prolaps komt bij ouderen vaker voor, doordat de banden die het rectum ondersteunen als gevolg van het verouderingsproces zwakker worden.

Bij heel jonge kinderen (jonger dan een jaar) kan rectumprolaps optreden als gevolg van geboortedefecten van de anus. Bij oudere kinderen kan langdurig hoesten of diarree tot rectumprolaps leiden. Bij kinderen gaat het altijd om een gedeeltelijke prolaps van voorbijgaande aard.

Verschijnselen

In het begin zijn er geen symptomen. Naarmate de aandoening verergert, klaagt de patiënt dat er iets uit zijn anus komt. Soms is de controle over de stoelgang verminderd, waardoor er verlies van ontlasting optreedt. We noemen dit incontinentia alvi. Ook verstopping kan een gevolg zijn van rectumprolaps, Omdat dit leidt tot hard moeten persen, is ook dit een veelgehoorde klacht. Ook treedt soms bloedverlies vanuit het rectum op.

Diagnose

In geval van rectumprolaps is medische hulp noodzakelijk. Er zal rectaal onderzoek uitgevoerd worden. Hiervoor wordt soms een zogenoemde protoscoop in het rectum ingebracht.
Naar buiten stekende aambeien zijn donkerder rood van kleur dan het naar buiten stekende rectum. Hiermee kan het verschil tussen beide aandoeningen worden vastgesteld.

Behandeling bij volwassenen

Een prolaps bij volwassenen moet operatief worden behandeld. Hiervoor bestaan verschillende operatietechnieken. Een operatie via de buik of via het rectum is mogelijk.
Factoren zoals verstopping en diarree, die de aandoening verergeren, moeten uiteraard ook worden aangepakt.

Behandeling bij kinderen

Wanneer kinderen rectumprolaps hebben, moeten de ouders leren het uitstekende gedeelte terug te duwen. Een gemakkelijke methode om dit te doen is de vinger met een lauw, vochtig toiletpapiertje te bedekken, deze in de holte van de uitstulpende massa in te brengen en het rectum voorzichtig terug te duwen. Daarna moet de vinger onmiddellijk worden teruggetrokken. Het toiletpapier blijft achter omdat het aan het slijmvlies kleeft. Zodra het papier zacht wordt, komt het vanzelf naar buiten. Met de juiste behandeling kan rectumprolaps volledig worden gecorrigeerd.

Referenties

http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/001132.htm
http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/002932.htm
Williams, N.S. 2000, 'The rectum', in Bailey & Love's Short Practice of Surgery, (eds) R.C. Russell, N.S. Williams, C.J. Bulstrode, 23rd edn, Arnold, London.