Brucellose

Inleiding

Brucellose is een infectieziekte die wordt veroorzaakt door Brucella bacteriën. Andere namen van deze ziekte zijn onder meer Middellandse-Zee-koorts, Malta-koorts en Gibraltar-koorts, namen die dikwijls te maken hebben met de gebieden waar brucellose veel voorkomt. Uit ongeveer honderd landen, verspreid over de hele wereld, worden elk jaar meer dan vijfhonderdduizend gevallen van brucellose gemeld.

Oorzaak

Brucellose wordt voornamelijk overgebracht door dieren als geiten en schapen, rundvee, varkens en honden. Mensen lopen de besmetting op door contact met geïnfecteerde dieren of door het gebruik van besmette melk, zuivelproducten of vlees dat niet door en door gaar is. De brucella bacterie kan acht weken lang actief blijven in ongepasteuriseerde zachte, witte kaas, zoals geitenkaas. In droge grond kan de bacterie veertig dagen actief blijven en in vochtige grond zelfs langer.

Een verhoogd risico op besmetting met Brucella lopen mensen die in de vleesverwerkende industrie of op boerderijen werken, en verder veeartsen, mensen die in bepaalde laboratoria werken en bezoekers van gebieden waar de ziekte voortdurend aanwezig is. De bacterie kan het lichaam rechtstreeks binnendringen via allerlei wondjes, maar ook via onder meer de ogen. Er zijn gevallen bekend dat veeartsen besmet zijn geraakt nadat zij zich per ongeluk hadden geprikt aan de injectienaald waarmee zij bezig waren dieren tegen brucellose in te enten. Het inademen van in de lucht voorkomende minuscule vochtdeeltjes van geïnfecteerde dieren kan ook brucellose veroorzaken. Geïnfecteerde mensen scheiden de brucella bacterie uit in onder meer hun urine en ontlasting en vrouwen bijvoorbeeld via de vagina, met als gevolg dat besmetting van mens op mens mogelijk is, ook al gebeurt dat niet vaak. Daarnaast kan de besmetting met de borstvoeding van moeder op kind worden overgedragen.

Verschijnselen

Sommige mensen met brucellose vertonen helemaal geen verschijnselen. Na blootstelling aan de bacterie kunnen de symptomen binnen één tot drie weken optreden, maar het kan ook langer duren. De meest voorkomende verschijnselen van brucellose zijn koorts, algehele slapte, rillingen, zweten en grote vermoeidheid tot totale uitputting. Andere mogelijke verschijnselen van brucellose zijn spierpijn, gebrek aan eetlust, gewichtsverlies, gewrichtspijn, hoesten, pijn in de testikels, moeite met urineren en onscherp zien. Een ander gevolg van brucellose kan vergroting van de lever en de milt zijn. De ernst, de duur en de complicaties van brucellose zijn afhankelijk van het type ziekteverwekker.

Diagnose

De diagnose brucellose wordt gesteld op grond van de klachten en een lichamelijk onderzoek. Bevestiging van de diagnose wordt verkregen door een bacteriekweek te maken van bloed- of weefselmonsters van de betreffende persoon. Verdere bevestiging wordt geleverd door de aanwezigheid van de stoffen die het afweersysteem heeft aangemaakt tegen de ziekteverwekkende bacterie (antilichamen). Deze antilichamen zijn op te sporen met behulp van serologische tests als ELISA (enzyme-linked immunosorbent assay).

Behandeling

Ter behandeling van brucellose worden antibiotica gegeven. Vier tot veertien dagen nadat met de behandeling is begonnen, treedt een duidelijke verbetering. Na twee tot vier weken krijgen de lever en de milt hun normale afmetingen terug. Naderhand moeten bij patiënten zo’n twee jaar lang elke drie tot zes maanden bacteriekweken en serologische tests worden gedaan om te waken voor een mogelijke terugval en deze zo mogelijk te voorkomen.

Complicaties van brucellose

Indien tijdig met de behandeling van brucellose is begonnen, treden er gewoonlijk geen complicaties op. Bij zwangere vrouwen kan brucellose leiden tot complicaties als een miskraam. Brucellose kan alle delen van het lichaam aantasten: botten, gewrichten, hart, longen, spijsverteringskanaal, urinewegen, hersenen, huid, ogen en klieren (bijvoorbeeld de schildklier). Bij aantasting van organen, zoals het hart, de longen of de hersenen, kunnen levensbedreigende complicaties optreden. Sommige vormen van brucellose hebben de neiging steeds terug te keren.

Preventie

Ter voorkoming van brucellose is het goed alleen vlees te eten dat door en door gaar is en geen ongepasteuriseerde melk te drinken of zuivelproducten te gebruiken die van zulke melk zijn gemaakt. Mensen die het hoogste risico lopen op besmetting (boeren, veeartsen, mensen die in bepaalde laboratoria werken, slagers en reizigers naar gebieden waar de ziekte endemisch is) moeten beschermende kleding en een bril dragen en onmiddellijk elk wondje verbinden dat aan de buitenlucht is blootgesteld.

Meer informatie

Informatie over brucellose
nl.wikipedia.org/wiki/Brucellose
www.arboportaal.nl
www.rivm.nl