Omgaan met dementie; de mantelzorgers

Inleiding

Hoe slechter de hersenen van iemand met dementie werken, des te meer hulp heeft hij nodig. Die hulp komt vaak van mantelzorgers. Dat zijn meestal familieleden die de dementerende ondersteunen bij dagelijkse dingen, zoals wassen en aankleden, eten, boodschappen doen en het huishouden. Ook regelen ze vaak de financiële zaken, geven emotionele ondersteuning en blijven bij de dementerende als die niet meer zelfstandig kan blijven.
Het verzorgen van mensen met dementie kan jaren nodig zijn. Het heeft veel invloed op het leven van de dementerende en van de mantelverzorgers. Geestelijke, lichamelijke en sociale overbelasting om vaak voor bij mantelzorgers.
In dit artikel vindt u tips en adviezen voor mantelzorgers.

Informatie over dementie

Probeer meer te leren over dementie. Als u weet waarom iemand met dementie doet wat hij doet, kunt u beter met hem omgaan. Ook kunt u beter aan anderen uitleggen wat er aan de hand is.
Informatie over dementie vindt u onder andere in de bibliotheek, de boekhandel en op internet.

Eigen gezondheid

Het zorgen voor iemand met dementie kan zwaar zijn. Daarom is het belangrijk dat u goed voor uzelf zorgt. Zorg voor voldoende rust en slaap. Eet gezond en beweeg voldoende. Voelt u zich gespannen en depressief? Praat er dan over met familie, vrienden of een arts.

Isolement en eenzaamheid

Verzorgers schamen zich vaak voor het gedrag van iemand met dementie. Ze praten er daarom liever niet met anderen over. Mensen die de dementerende alleen op een goed moment zien, geloven mantelzorgers soms ook niet.
Als u contact met anderen mijdt, kunnen u en de dementerende zich steeds eenzamer gaan voelen. Voorkom dat door tijd voor uzelf vrij te maken en uw hart te luchten bij familie, vrienden en lotgenoten. Bezoek bijvoorbeeld eens een Alzheimercafé of overleg over mogelijke hulp met uw huisarts of een casemanager dementie.

Anderen betrekken bij de zorg

De zorg voor iemand met dementie is bijna nooit voor langere tijd door een persoon op te brengen. Aanvaard daarom eventuele financiële hulp en besteed taken uit. Laat de thuiszorg bijvoorbeeld helpen bij huishoudelijke taken of lichamelijke verzorging. Betrek vanaf het begin mensen om u heen (andere familieleden, buren en vrienden) bij de zorg. Iemand met dementie went in de beginfase beter aan hulp van anderen. Als de dementie ernstiger is, is het voor anderen ook moeilijker om bij te springen.

Tijd voor uzelf

Probeer zeker eens per week vrienden te bezoeken of iets leuks te doen. Neem af en toe een paar dagen achter elkaar vrij. Vraag familieleden, vrienden of mensen van de vrijwilligerscentrale om af en toe de zorg voor de dementerende over te nemen. Breng de dementerende eventueel een paar dagdelen naar de dagopvang. Als u langere tijd rust nodig hebt, regel dan een tijdelijke opname in een verpleeg- of verzorgingshuis.
Voel u niet schuldig als af en toe tijd neemt voor uzelf. U heeft het nodig om de zorg vol te kunnen houden.

Emoties

Iemand met dementie reageert vaak anders dan u van hem gewend bent. Dat is vaak moeilijk te begrijpen en te accepteren. U kunt ongeduldig en boos zijn, omdat niet alles meer zo soepel verloopt als vroeger. Ook kunt u onmacht, verdriet, onzekerheid en angst voelen en geen uitweg meer zien. Deze gevoelens zijn normaal. Sta uzelf deze gevoelens toe en probeer ze met iemand te delen. Dat lucht op.

Schuldgevoelens

Mensen die zorgen voor iemand met dementie hebben vaak last van schuldgevoelens. Ze voelen zich bijvoorbeeld schuldig als ze:

• zich bang en machteloos voelen omdat de relatie met de dementerende verandert van gelijkwaardig naar verzorgend
• een fout maak bij de verzorging
• hun irritatie of boosheid niet kunnen verbergen
• hulp van anderen moeten aannemen
• tijd voor zichzelf vrijmaken of de dementerende laten opnemen in een verpleeghuis
• als ze opgelucht zijn als de dementerende overlijdt

Voel u hierover niet schuldig. Dat levert alleen maar extra spanningen op. Laat u bij het nemen van beslissingen ook niet leiden door schuldgevoelens. Probeer altijd een balans te vinden tussen wat goed is voor de dementerende en wat goed is voor u.

Verlies/rouwen

Het afscheid nemen van iemand met dementie begint vaak al terwijl de hij lichamelijk nog gezond en mobiel is. Op persoonlijk vlak kan hij dan al onherkenbaar zijn veranderd door de ziekte. Zo’n verandering kan aanvoelen als een verlies. In tegenstelling tot het rouwen bij iemand die overleden is, duurt deze manier van afscheid nemen vaak lang. Niet iedereen heeft begrip voor deze gevoelens van rouw. Probeer er toch over te praten met naasten of lotgenoten.

Opname in een verpleeghuis

Besluiten om iemand met dementie op te laten nemen in een verpleeghuis is niet makkelijk. De dementerende wil meestal graag thuisblijven. Als naaste voelt u zich misschien schuldig omdat u hem niet meer kunt verzorgen. Dat is niet nodig. Probeer troost te putten uit de wetenschap dat uw naaste goed wordt verzorgd.

Meer informatie

Informatie van Alzheimer Nederland, de organisatie voor mensen met dementie en hun familie.
www.alzheimer-nederland.nl/

Informatie van Alzheimer Nederland over Alzheimer cafés
www.alzheimer-nederland.nl/hulp-en-advies/alzheimer-cafeacutes.aspx

Website voor mantelzorgers van mensen met dementie
www.dementiedebaas.nl/

Tips voor het omgaan met dementie van de GGZ Drenthe
www.ggzdrenthe.nl/index.php?pageID=1518

Jessie van Loon (2006), Pearson Education Benelux. Mijn partner raakt de weg kwijt – Omgaan met dementie.
Ruud Dirkse & Caro Petit (2010), Kosmos Uitgevers Utrecht/Antwerpen. Had ik het maar geweten – moderne dementiezorg.