Oligodendroglioom

Inleiding

Een oligodendroglioom is een zeldzame hersentumor. Hij ontstaat in een speciaal type cellen van de hersenen en het ruggenmerg (oligodendrocyten). Deze cellen produceren het geleidingslaagje dat om zenuwvezels zit (myelineschede).

Er zijn twee typen oligodendrogliomen:

• Oligodendrogliomen die weinig kwaadaardig zijn (laaggradig). De tumorcellen lijken sterk op de oorspronkelijke cellen. De tumor groeit meestal langzaam en zaait niet snel uit. De patiënt krijgt er vaak pas laat last van.
• Oligodendrogliomen die sterk kwaadaardig zijn (hooggradig). Bij deze gliomen wijken de tumorcellen sterk af. De tumor groeit snel en zaait ook snel uit. Een andere naam voor deze tumor is anaplastische oligodendrogliomen.
  Een oligodendroglioom wordt meestal vastgesteld tussen het veertigste en vijftigste levensjaar. Bij kinderen komt de aandoening zelden voor.

Oorzaak

De oorzaak van oligodendrogliomen is niet bekend. Bij sommige patiënten worden DNA-afwijkingen gevonden. Het lijkt erop dat chemotherapie bij deze patiënten goed aanslaat.

Verschijnselen

De verschijnselen zijn afhankelijk van de grootte en de plaats van het gezwel.
De patiënt kan last krijgen van hoofdpijn, epileptische aanvallen en geheugen- en denkstoornissen. Ook kan het gezichtsvermogen worden aangetast (aanvankelijk vooral dubbelzien) door een verhoogde druk. Als een oligodendroglioom erg groot is, kan de patiënt een waterhoofd (hydrocefalie) krijgen. Dat komt doordat het hersenvocht niet goed afvloeit.
Bij een bloeding in het gezwel krijgt de patiënt last van uitvalsverschijnselen die doen denken aan een beroerte. Deze verschijnselen kunnen ook gelijdelijk ontstaan.

Diagnose

De arts kijkt naar de klachten en doet lichamelijk onderzoek. Als hij een hersentumor vermoedt, zoekt hij met een CT- en MRI-scan naar het gezwel. Voor de definitieve diagnose bestudeert de arts weefsel onder de microscoop. Dat neemt hij weg met een biopsie of een operatie. De diagnose is betrouwbaarder als de arts de cellen ook onderzoekt op DNA-afwijkingen.

Behandeling

Bij een weinig kwaadaardige tumor wachten de behandelaren vaak af. Pas als het gezwel groeit, grijpen ze in. Bij een waterhoofd, plaatsen ze een buisje (drain) in het hoofd om overtollig vocht uit de hersenen af te voeren.
Bij een sterk kwaadaardige tumor proberen de behandelaren het gezwel operatief helemaal te verwijderen. Dit is niet altijd mogelijk. Daarom combineren ze de operatie met bestraling en/of chemotherapie. Chemotherapie werkt bij oligodendrogliomen beter dan bij andere hersentumoren.

Vooruitzichten

Bij een weinig kwaadaardige tumor is de helft van de mensen na zes tot tien jaar nog in leven. Bij een zeer kwaadaardige tumor is dat drie tot vier jaar.
Na een (behandelde) hersentumor kunnen patiënten blijvend last hebben van bijvoorbeeld:

• moeheid
• epileptische aanvallen
• concentratie- en geheugenstoornissen
• ongeremde emoties
• gedragsproblemen
• andere tekenen van hersenletsel

Meer informatie

Informatie over kinderneurologie
www.kinderneurologie.eu/ziektebeelden/tumoren/oligodendroglioom.php

Informatie van de Hersenstichting
www.hersenstichting.nl/alles-over-hersenen/hersenaandoeningen/hersentumor.html

Informatie van de Stichting Hersentumor
www.hersentumor.nl/gliomen

(Engelse) informatie over oligodendroglioom
http://emedicine.medscape.com/article/1156699-overview

Kros, J.M., (2005), “Het oligodendroglioom: de waarde van histologische en genetische diagnostiek voor het voorspellen van chemotherapiegevoeligheid”, Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde, vol.149; pp 1379-85.
www.ntvg.nl/publicatie/het-oligodendroglioom-de-waarde-van-histologische-en-genetische-diagnostiek-voor-het-voor/volledig