Gevlekte tanden door fluoride (fluorosis dentalis)

Inleiding

Fluorosis dentalis wordt gekenmerkt door een gebrekkige ontwikkeling van het glazuur, waardoor afwijkende tanden ontstaan. Het is een van de belangrijkste oorzaken van ondoorzichtigheid van het glazuur.

Oorzaken

Een hoge fluorideconcentratie in drinkwater kan fluorosis dentalis veroorzaken, vooral tijdens de ontwikkeling van de tanden of kiezen. Normaal bevat het drinkwater een kleine hoeveelheid fluoride. In veel landen wordt deze stof ook nog aan het water toegevoegd. Bij welke concentratie hierdoor fluorose (te hoog gehalte aan fluoride in drinkwater) ontstaat, is nog niet bekend. Uit onderzoek komen aanwijzingen naar voren dat de optimale concentratie fluoride in water 1 ppm bedraagt (een deel fluoride per één miljoen delen water). Gedacht wordt dat deze optimale fluorideconcentratie in het water tot een betere calcificatie van de gebitselementen leidt en dat daardoor gaatjes (cariës) kunnen worden voorkomen.

Te hoge fluorideconcentraties kunnen echter tot fluorosis dentalis leiden. Bij fluorosis dentalis is de mineralisatie van de gebitselementen verstoord. Het calciumgehalte in het glazuur (buitenlaag van de tand) is afgenomen. Hierdoor ontstaan variaties in de samenstelling van het oppervlak van de tanden. Wanneer in bepaalde gebieden van het tandoppervlak niet voldoende calcium is afgezet, ontstaan ruwe plekjes op het oppervlak en krijgt het glazuur een gevlekt uiterlijk. De tand is daardoor ook niet meer normaal doorzichtig.
Niet bij alle kinderen die in een gebied opgroeien met een hoge fluorideconcentratie zijn de tanden in gelijke mate gevlekt, hoewel ze allemaal hetzelfde water drinken. Dit is mogelijk te verklaren doordat niet iedereen even veel water drinkt.

Verschijnselen (zebratanden)

Meestal veroorzaakt fluorosis dentalis zebratanden (gevlekte tanden). Zebratanden ontstaan als gevolg van een gebrekkige ontwikkeling van het glazuur. Zebratanden variëren van licht witte plekjes tot een bruine of zwarte verkleuring van de tanden. Het oppervlak van zebratanden vertoont ruwe plekken, is onregelmatig en/of heeft diepe putjes. De gebitselementen worden bros en zwak. Hierdoor is bij zebratanden de kans op gaatjes (cariës) groter en breken de tanden door mechanische krachten gemakkelijk af, bijvoorbeeld tijdens het poetsen of eten. Soms zijn de tanden of kiezen buitengewoon gevoelig voor kou.

Behandeling

Fluorosis dentalis kan niet worden genezen. Er zijn echter vele mogelijkheden om het cosmetische aanzien van de tanden te verbeteren. De gebitselementen worden behandeld door de gebroken stukjes op te vullen. De gevoeligheid kan worden verminderd door bepaalde stoffen op de tanden aan te brengen. De vlekken op de tanden worden verwijderd door de tanden met een speciaal instrument te polijsten of door bleken. Bij ernstige vlekken wordt de voorzijde van de tand met een materiaal in de kleur van de tand bedekt om het cosmetische aanzien te verbeteren.

Meer informatie

Bowen, W.H. (2002), ‘Fluorosis: Is it really a Problem?’ The Journal of the American Dental Association, vol. 133, no. 10, October, pp. 1405-1407, available [Online]:
www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12403544?dopt=Abstract.

McDonald, R.E., Avery, D.R. and Hartsfield, J.K. (2000), ‘Acquired and developmental disturbances of the teeth and associated oral structures’, in: McDonald, R.E. and Avery, D.R. eds., Dentistry for the Child and Adolescent, 7th edn, Mosby, Missouri.

Mitchell, L. and Mitchell, D.A. (2000), Oxford Handbook of Clinical Dentistry, 3rd edn, Oxford University Press, Oxford.

Shafer, W.G., Hine, M.K. and Levy, B.M. (1993), ‘Developmental disturbances of oral and para-oral structures’, in: Shafer, W.G., Hine, M.K. and Levy, B.M., eds. A Textbook of Oral Pathology, 4th edn, W.B. Saunders Company, Philadelphia.