Bleken

Sommige mensen hebben van nature witte tanden, anderen juist gele. Tanden en kiezen kunnen door diverse oorzaken verkleuren. Veel mensen vinden verkleuringen lelijk en willen er daarom dus iets aan laten doen.
Tanden en kiezen zijn opgebouwd uit tandbeen en glazuur. De kleur en dikte van het tandbeen bepalen voornamelijk de kleur van een tand of kies; het glazuur is vrijwel doorzichtig. De kleur van het tandbeen is erfelijk bepaald, waardoor de één wittere tanden heeft dan de ander. Hoektanden zijn meestal iets geler dan de andere tanden. Dit komt omdat de laag tandbeen van de hoektanden dikker is. Door veranderingen in het tandbeen kunnen verkleuringen aan tanden en kiezen optreden.

De dode tand

Binnenin tanden en kiezen bevindt zich een holte gevuld met bloedvaten en zenuwvezels, deze holte heet ‘de pulpa’. Door bijvoorbeeld een ongeluk, of tandbederf kan de pulpa ontstoken raken en afsterven. Hierdoor kan de tand grijs-blauw of geel-bruin gaan verkleuren. Het ontstaan van zo’n verkleuring is vergelijkbaar met het ontstaan van een gewone blauwe plek op de huid, die je kunt krijgen als je gevallen bent of je hard hebt gestoten. De verkleuring van de tand of kies kan in sommige gevallen ook optreden na een wortelkanaalbehandeling.

Veroudering

Op latere leeftijd kunnen door veroudering verkleuringen ontstaan. Dit komt omdat er bijvoorbeeld sprake is van slijtage, omdat de tandhalzen blootliggen of omdat het glazuur brosser is geworden waardoor er kleine scheurtjes in zijn ontstaan. Verkleuringen ontstaan dan sneller doordat kleurstoffen makkelijker in het poreuze tandbeen kunnen dringen. Daarnaast wordt door veroudering de laag tandbeen dikker waardoor tanden en kiezen vaak wat donkerder van kleur worden.

Ongeval

Een val of klap op een tand tijdens de kinderjaren kan vaak aanleiding geven tot de vorming van extra tandbeen waardoor de tand op latere leeftijd geleidelijk aan geler wordt.

Medicijngebruik

Wanneer jonge kinderen tetracycline (een bepaald soort antibioticum) krijgen, kan dit verkleuringen in het blijvend gebit veroorzaken. De verkleuring wordt tijdens de aanleg van het gebit als het ware in het tandbeen ingebouwd

Ontwikkelingsstoornissen

Stoornissen in de ontwikkeling van het gebit kunnen bepaalde verkleuringen veroorzaken. Fluorose is een voorbeeld van zo'n stoornis. Het ontstaat doordat kinderen gedurende de vorming van het blijvend gebit te veel fluoride hebben gekregen. Dit geeft witte oppervlakkige, vlekkerige verkleuringen in het glazuur van het blijvend gebit. Langdurige ziekte tijdens de peuter- en kleuterjaren kan ook effect hebben op de ontwikkeling van het glazuur en meer vlekachtige verkleuringen geven.
De meeste verkleuringen zijn goed te behandelen met bleken. Het beste resultaat wordt behaald bij gelijkmatige gele verkleuringen. Het bleken van donkere en vlekachtige verkleuringen is moeilijker. In die gevallen kan er een kunststof of porseleinen schildje op de tand worden geplaatst om de verkleuring te maskeren. Soms kan het verkleurde plekje worden weggeslepen en kan de tand worden hersteld met een witte vulling. De tandarts kan het beste bepalen op welke wijze een verkleuring moet worden behandeld.

Bleken

Tanden kunnen witter worden gemaakt door behandeling met speciale bleekmiddelen. De oorzaak van de verkleuring bepaalt welke methode en welke stoffen moeten worden toegepast. Afhankelijk van de mate van verkleuring en de behandelmethode kan de duur van de totale behandeling variëren van één tot zes weken.Er zijn twee verschillende methoden van bleken. Het bleken van binnenuit bij een verkleurde dode tand en het bleken van buitenaf bij een verkleurde levende tand. Afhankelijk van de aard van de verkleuring zal de tandarts een bepaalde methode of een combinatie van methoden toepassen.

Bleken van dode tanden

Deze methode wordt uitgevoerd bij tanden waarvan de zenuwvezels en bloedvaatjes (de pulpa) in de wortel zijn afgestorven. Na een wortelkanaalbehandeling kan de dode tand van binnenuit worden gebleekt. De tandarts verwijdert hiervoor eerst de vulling uit de tand. Daarna wordt de tand op onderstaande wijze gebleekt.
In de tand wordt een papje met een bleekmiddel aangebracht waarna de tand direct wordt afgesloten met een tijdelijke vulling. Het bleekproces zal op deze wijze enkele dagen duren. Afhankelijk van het behaalde of gewenste resultaat wordt de behandeling enkele malen herhaald. Uiteindelijk wordt de tand met een definitieve vulling afgesloten.

Bleken van levende tanden

Levende tanden kunnen op twee manieren worden gebleekt, namelijk door een bleekbehandeling bij de tandarts of door een behandeling thuis:

• Bleken door de tandarts
  Bij deze methode van bleken, bleekt de tandarts de tand van buitenaf door waterstofperoxide op de tanden aan te brengen. Om ervoor te zorgen dat het waterstofperoxide alleen op de tand komt die behandeld gaat worden, wordt eerst een rubber lapje om de tand aangebracht die het tandvlees beschermt. Vervolgens kan het waterstofperoxide worden verwarmd met een speciale lamp om het bleekproces te versnellen. Deze bleekmethode moet een aantal keren worden herhaald. De behandeling duurt vaak ruim een uur.
  
• Thuis bleken
  Als u thuis uw tanden wilt bleken, dan zal uw tandarts allereerst een afdruk maken van uw gebit. Deze afdruk wordt gebruikt om in het tandtechnisch laboratorium een mal te maken die precies over uw tanden past: de bleeklepel.
  Deze lepel is gemaakt van zachte kunststof. Hierin brengt u zelf een gel aan waaruit gedurende zes tot acht uur steeds een klein beetje waterstofperoxide (van een geringe concentratie) vrijkomt. Afhankelijk van de verkleuring zal er na enkele dagen tot ongeveer 2 weken voldoende resultaat zijn. De behandeling kan bijvoorbeeld 's nachts gebeuren. Omdat deze gel de keel of het tandvlees kan gaan irriteren, is het van belang dat de 'bleeklepel' goed past, zodat er geen gel kan 'uitlekken'. Toch kunnen tandvlees en tanden gevoelig worden door de behandeling, maar dit is van voorbijgaande aard. Raadpleeg bij pijn altijd uw tandarts. Soms adviseert deze een paar dagen te stoppen met bleken.
  
• Zelf bleken?
  Sommige mensen overwegen zelf hun tanden te bleken. Het is echter af te raden om zonder overleg met uw tandarts zelf te gaan bleken. Wanneer u dit doet, is het namelijk mogelijk dat u schadelijke produkten op uw tanden aanbrengt. Bovendien bestaat het risico dat er te lang met het bleken wordt doorgegaan, waardoor het oppervlak van de tanden wordt verzwakt. Als u uw tanden wilt bleken, bespreek dit dan altijd met uw tandarts

Resultaat

Het is niet altijd goed in te schatten of het gewenste resultaat behaald zal worden en het bereikte resultaat is meestal niet blijvend. Een jaar na het bleken van levende tanden treedt in de meeste gevallen al weer verkleuring op. Bij jongere mensen is het resultaat duurzamer dan bij oudere. Het bleken kan indien gewenst worden herhaald. Dit geldt zowel voor het bleken van dode als levende tanden. De herhalingsbehandeling neemt meestal minder tijd in beslag.

Door het bleken worden glazuur en tandbeen poreuzer, waardoor kleurstoffen weer makkelijker in de tand kunnen doordringen. Bij mensen die roken en/of veel koffie en thee drinken zal de verkleuring sneller terugkomen. Verder zullen gebleekte tanden, net zoals niet-gebleekte tanden, op den duur door veroudering verkleuren.

Wanneer tanden met witte vullingen worden gebleekt, kunnen vullingen die eerst goed van kleur waren, te donker worden ten opzichte van de gebleekte tanden. Dit komt omdat de vullingen zèlf niet mee bleken.In zo'n geval moeten er nieuwe vullingen worden gemaakt.

Voordelen

Bij gelijkmatige geringe verkleuringen kan de tandkleur worden verbeterd zonder dat er aan de tanden zelf hoeft te worden geslepen.
Bij een verkleuring van een dode tand kan een aanvullende behandeling met bijvoorbeeld een kunststof of porseleinen schildje soms worden voorkomen of eenvoudiger worden gemaakt.

Nadelen

Het resultaat is niet altijd te voorspellen en zal in de loop van de tijd minder worden.
Bij ernstige verkleuringen is een aanvullende behandeling met bijvoorbeeld een kunststof of porseleinen schildje nog noodzakelijk.
In het geval van roken of frequent koffie- en theedrinken, zal vaak weer een verkleuring optreden.
Het effect van langdurig of herhaald bleken op het tandweefsel is nog onbekend

Tandbeen, glazuur en vullingen zullen ten gevolge van het bleken aan het oppervlak veranderingen ondergaan. Tandbeen en glazuur worden hierdoor poreuzer, waardoor kleurstoffen weer makkelijker erin kunnen dringen.
Tijdens de zwangerschap en borstvoedingsperiode is het beter om niet te bleken.
Rokers kunnen beter stoppen met roken voordat de tanden worden gebleekt. Het roken doet het resultaat van het bleken namelijk teniet en dat is zowel zonde van de tijd als het geld.

Effect van etenswaren en dranken op het bleekproces

Bepaalde etenswaren en dranken bevatten kleurstoffen die het bleken nadelig kunnen beïnvloeden. Bovendien wordt door het bleekproces de schadelijke werking van koolzuurhoudende frisdranken en citrusvruchten versterkt. Tijdens de periode van het bleekproces wordt het volgende geadviseerd:

• ten aanzien van drinken: bij voorkeur alleen water en melk drinken en geen koffie, thee, rode wijn, koolzuurhoudende frisdranken en citrusvruchtensap
• ten aanzien van eten: geen kleurstof bevattende etenswaren (bijvoorbeeld vruchtenjam, ketchup of kerrie) en kleurstof bevattende groenten, zoals rode bietjes.

Aanslag door roken en thee en wijn drinken

Sommige mensen hebben last van donkere aanslag op tanden en kiezen als gevolg van roken of veel thee of wijn drinken. Aanslag door roken, thee of wijn veroorzaakt een gekleurd laagje op het glazuur, maar geen echte verkleuring van de tand zelf. Deze aanslag kan de mondhygiëniste of tandarts door middel van polijsten verwijderen.

'Verkleuring' als gevolg van een amalgaamvulling

Een tand of kies kan er door een amalgaamvulling (zilverkleurig) donkerder uitzien. Dit komt meestal niet door een verkleuring, maar doordat de vulling als het ware door het glazuur schemert. Bleken kan dit dan ook niet verhelpen. Afhankelijk van de situatie kan de tandarts het probleem oplossen door de amalgaamvulling door een witte vulling te vervangen. Soms is het nodig een kunststof of porseleinen schildje, of in het uiterste geval een kroon op de tand of kies aan te brengen.

Bleken met speciale tandpasta's

Er zijn tandpasta's te koop die een bleekmiddel bevatten. Het is mogelijk hiermee tanden enigszins witter te maken. De resultaten van dergelijke tandpasta's vallen echter vaak tegen.
Het is niet vergelijkbaar met de eerder beschreven bleekmethoden. Ze houden eenmaal witte tanden wel langer wit. Maar bij de aankoop van zo’n tandpasta moet erop gelet worden dat er geen schuurmiddel in zit omdat dit het glazuur weer zou kunnen beschadigen. Wel kan het, op advies van de tandarts, als ondersteuning worden gebruikt bij bijvoorbeeld het 'thuis bleken'.
Als u uw tanden wilt bleken, bespreek dit dan altijd met uw tandarts.

Meer informatie:

http://www.tandartsplein.nl hier vindt u uitgebreide informatie op tandheelkundig gebied
http://www.ivorenkruis.nl hier vindt u uitgebreide informatie op tandheelkundig gebied en bijbehorende digitale folders


http://www.gezondheid.be (gezondheidssite Vlaanderen)