Botulisme

Inleiding

Botulisme wordt veroorzaakt door een gifstof die door de bacterie Clostridium botulinum wordt gevormd. Clostridium bacteriën zijn aanwezig in voedsel dat niet op de juiste wijze is bereid en kan dus via voedselvergiftiging ontstaan. Botulisme is een ziekte waarbij het zenuwstelsel wordt verlamd. Een uitbraak van botulisme geeft aanleiding tot noodmaatregelen inzake de volksgezondheid en het is dus noodzakelijk de aandoening snel te herkennen. Zo kan de verspreiding van de infectie worden beperkt en kunnen de geïnfecteerde personen effectief worden behandeld. Een uitbraak van de ziekte komt meestal voor in tehuizen, scholen en restaurants.

Oorzaak

De gifstoffen (toxinen) die deze bacterie aanmaakt, werken op de zenuwuiteinden van de verbinding tussen zenuwen en spieren. Daardoor kan de spier zich niet langer samentrekken, waardoor de patiënt verlamd raakt.

Overal ter wereld komt botulisme bij de mens het meest voor in de vorm van voedselvergiftiging. Conserveringsmiddelen die worden gebruikt om voedsel langer te bewaren, vernietigen andere bacteriën die anders de groei van Clostridium hadden afgeremd. Hierdoor ontstaat een klimaat dat gunstig is voor de aanmaak van toxinen door Clostridium.

Verschijnselen

De verschijnselen van deze vorm van voedselvergiftiging kunnen variëren van licht tot zeer ernstig. Na het nuttigen van besmet voedsel kan het een paar uur tot een aantal dagen duren voordat de eerste symptomen zich openbaren. Die eerste symptomen zijn onder meer braken, diarree en buikpijn; later kan verlamming optreden wat kan leiden tot klachten als dubbelzien, spraakstoornis, stemstoornis en slikstoornissen, zwakte van de aangezichtspieren en verlies van de slikreflex. Dan volgen zwakte van de nek en armen, en niet goed functioneren van de ademhalingsspieren en spieren van het onderlichaam.

Diagnose

De diagnose van deze vorm van voedselvergiftiging wordt gesteld op grond van de verschijnselen en het antwoord op de vraag of er sprake is geweest van blootstelling aan Clostridium. Ter bevestiging van de diagnose worden het braaksel en de ontlasting op kweek gezet.

Behandeling

Bij de behandeling van voedselvergiftiging wordt allereerst eventuele uitdroging bestreden door toediening van vloeistof. Dit kan via de mond gebeuren, maar als de patiënt slaperig is en niet kan slikken, vindt aanvulling van het tekort aan vloeistof per infuus plaats. Bij ernstige symptomen kan opname in een ziekenhuis nodig zijn. Specifiek tegen botulisme worden injecties met antitoxinen gegeven; dat zijn afweerstoffen die van nature in het lichaam voorkomen of worden aangemaakt als reactie op bepaalde gifstoffen.

Meer informatie

Informatie over botulisme van het RIVM
www.rivm.nl

Algemene informatie over botulisme
nl.wikipedia.org/wiki/Botulisme