Poison Ivy (toxicodendron)

Inleiding

Poison Ivy is een plant die in Amerika en Canada voorkomt. Hij groeit als heester of klimplant en kan een huidaandoening die contactdermatitis wordt genoemd veroorzaken. Deze allergische contactuitslag treedt op als de huid in contact komt met het sap van de plant. De plant behoort tot de toxicodendron-groep, samen met de minder voorkomende Poison Oak en Poison Sumac. De plaatselijke bevolking in het gebied waar u verblijft, is vaak op de hoogte van het feit of er Poison Ivy in de omgeving groeit.

Oorzaak

Het sap van de Poison Ivy is een kleurloze of lichtgele olie, ‘urushiol’ genoemd, en druppelt uit elke snede of gekneusd deel van de plant zoals stengels, wortels en bladeren. Contact met ‘urushiol’ kan op drie manieren plaatsvinden:

1. Direct contact als de huid in aanraking komt met het giftige sap van de plant.
2. Indirect contact als bij aanraking van iets waaraan urushiol kleeft, zoals tuingereedschap, sportuitrusting of de vacht van dieren.
3. Heel soms kunnen deeltjes urushiol zich door de lucht verspreiden, bijvoorbeeld wanneer de planten worden verbrand. Op deze wijze kunnen de deeltjes met de huid in aanraking komen.

Bij mensen die daar gevoelig voor zijn, verschijnt de reactie als een lijn- of streepvormige uitslag, meestal binnen 12 tot 48 uur na het contact.

Verschijnselen

Contactdermatitis als gevolg van contact met de plant kan op bijna elk deel van het lichaam optreden. Het komt echter vaker voor op plaatsen waar de huid dun is, zoals in het gezicht, omdat dunne huid gevoeliger is voor de inwerking van urushiol. Heel soms ontstaat de uitslag ook op de voetzolen en handpalmen waar de huid dikker is. De uitslag breidt zich meestal niet uit, hoewel hij wel op nieuwe plaatsen kan verschijnen.
Mogelijke verschijnselen zijn jeuk en andere kenmerken van ontsteking, zoals roodheid, warmte en zwelling van de huid.
In sommige gevallen treedt de huidreactie op in de vorm van een eenvoudige uitslag, soms is deze ernstiger en ontstaan laesies (beschadigingen) die op pukkels lijken (zogenoemde papels), of blaren. Soms scheiden deze laesies vloeistof af die later opdroogt, zodat er een korstje ontstaat. Ook kan de huid schilferig, ruw of verdikt worden.

Risicogroepen

Doordat de meeste mensen geen aangeboren gevoeligheid hebben voor de plant, treedt een allergische reactie zelden op wanneer iemand er voor het eerst mee in contact komt. Door dit eerste contact ‘leert’ het afweersysteem het gif herkennen en kan zich een allergische reactie voordoen wanneer iemand de plant voor de tweede keer aanraakt. Bij bijna 85 procent van de mensen die met de plant in contact komen, zal dan een allergische reactie optreden.
De gevoeligheid voor Poison Ivy verschilt per persoon. Bij degenen die volwassen worden zonder gevoelig te worden voor de plant, is de kans dat zij ooit een allergische reactie ontwikkelen, vijftig procent. Bij het ouder worden neemt deze gevoeligheid meestal af. Degenen die er ooit wel allergisch voor waren, kunnen deze allergie zelfs later in het leven kwijt raken.
Een kleine minderheid is zeer gevoelig voor de plant. Bij hen kan ernstige uitslag ontstaan met blaren en extreme zwellingen op het gezicht, armen of benen. In dat geval is dringend medische behandeling noodzakelijk.

Behandeling

Indien u deze plant hebt aangeraakt, volgt u deze eenvoudige stappen:

• Het blootgestelde gebied meteen met koud stromend water wassen. Als dit binnen vijf minuten na het contact gebeurt, is wassen met water alleen voldoende. Binnen 30 minuten na het contact moet ook zeep gebruikt worden bij het wassen van het blootgestelde gebied. Hoe eerder het gebied wordt schoongemaakt, hoe kleiner de kans is dat de urushiol zich aan de huid hecht.
• Omdat urushiol maandenlang actief kan blijven, is het van belang de besmette kleren niet op vloerbedekking of meubilair te leggen. Indien mogelijk wast u deze kleren buitenshuis of laat u ze chemisch reinigen.
• Neem een koude douche of gebruik natte kompressen en smeer de plek in met calaminelotion om de jeuk te verlichten. Indien de uitslag ernstig is of in het gezicht, op de geslachtsorganen of op meer dan dertig procent van het lichaam voorkomt, raadpleeg dan een arts.

Voorzorgsmaatregelen

Wees in Noord-Amerika altijd alert op deze plant wanneer u buiten bent en vermijd hem wanneer dit maar mogelijk is. Draag een lange broek en een shirt met lange mouwen, laarzen en handschoenen als u de natuur in gaat in een gebied waar de plant voorkomt. Laat huisdieren niet door bosgebieden rennen, omdat ze het sap met de urushiol op hun vacht kunnen meebrengen. Verbrand deze planten niet, aangezien de wind de deeltjes met urushiol kan meevoeren. Voor bescherming van de huid zijn huidcrèmes of lotions die voorkómen dat de urushiol in contact komt met de huid verkrijgbaar. Voor nader advies hierover kunt u een drogist of apotheek raadplegen.

Desensibilisering

Desensibilisering, waarbij de gevoeligheid voor de plant wordt verminderd, is het gevolg van het blootstellen van een individu aan het actieve bestanddeel. Dit kan worden bereikt door een tablettenkuur. De tabletten bevatten geleidelijk toenemende hoeveelheden van het actieve extract van de planten. Een redelijke beschermingsgraad wordt na vier maanden of langer bereikt. Deze medicijnen moeten gedurende lange tijd worden ingenomen en hebben soms onaangename bijwerkingen.

Meer informatie

www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/000869.htm (Engels) Algemene informatie over contactdermatitis