Smal-spectrum penicillinen

Inleiding

Penicillinen worden verdeel in smal-spectrum en breed-spectrumpenicillinen. Smal-spectrumpenicillinen worden zo genoemd omdat ze slechts tegen een beperkt aantal micro-organismen werkzaam zijn. Tegen de micro-organismen die er gevoelig voor zijn, zijn ze echter heel doeltreffend en daarom worden ze nog steeds veel gebruikt.

Tot de verschillende soorten smal-spectrum penicillinen behoren onder andere benzylpenicilline, fenoxymethyl-penicilline, feniticilline en flucloxacilline.

Indicatie

Smal-spectrum penicillinen worden gebruikt ter behandeling van infectieziekten veroorzaakt door onder andere streptokokken, pneumokokken, meningokokken en sporenvormende bacteriën (anthrax). Tevens wordt het gebruikt bij syfilis en gasgangreen. Mensen met een hartaandoening krijgen het toegediend na een operatie om complicaties te voorkomen.

Werking

Penicillinen hebben hun aangrijpingspunt in de synthese van de bacteriële celwand. Onder invloed van de penicillinen worden cellen gevormd die de stevigheid van normale bacteriecellen missen.

Voorzorgsmaatregelen

Sommige smal-spectrum penicillinen kunnen via de mond (oraal) worden ingenomen andere moeten per injectie in de aders (intraveneus)of spieren (intramusculair) worden toegediend.

Een negatief punt van orale smal-spectrum penicillinen is, dat de resorptie dusdanig kan variëren dat men niet altijd zeker is van adequate bloedspiegels. Omdat voedsel de resorptie vermindert, betekent dit dat zij in ieder geval geruime tijd voor of na de maaltijd moeten worden ingenomen.

Bijwerkingen

Smal-spectrum penicillinen hebben zelden ernstige bijwerkingen: ze behoren tot de middelen die het beste worden verdragen. Bijwerkingen zijn met name allergische reacties als uitslag en jeuk, misselijkheid en braken. In een enkel geval kunnen het gezicht, de tong en de lippen opgezwollen raken, wat gepaard kan gaan met een zware, moeizame ademhaling.

Als iemand ooit allergisch is gebleken voor penicillinen moet de patiënt de arts hiervan op de hoogte stellen. Dit geldt overigens voor alle allergische aandoeningen. Van risico’s bij zwangerschap of borstvoeding is tot op heden niets gebleken, maar in voorkomende gevallen doen vrouwen er goed aan dit te bespreken voordat zij deze antibiotica innemen.

Meer informatie

Informatie over medicatie
www.fk.cvz.nl

(Engels) Hilario, M.O., and Terreri, M.T., (2002), “Rheumatic Fever and Post-Streptococcal Arthritis”, Best Pract Res Clin Rheumatol, vol.16, no.3, July, pp.481-94 (USA)
www.ncbi.nlm.nih.gov

Henry, A.J., (2001), The British Medical Association New Guide to Medicines & Drugs, 5th edition, Dorling Kindersley, London.

Laurence, D.R, Bennett, P.N. Brown, M.J. (1997), Clinical Pharmacology, 8th edition, Churchill Livingstone, London.

Mandell, G.L., and Petri, W.A., Jr. (1995), Penicillin, Cephalosporins and Other Beta Lactam Antibiotics, in: Hardman, J.G., and Limbird, L.E., (Eds), Goodman and Gilman’s The Pharmacological Basis of Therapeutics, 9th edition, McGraw-Hill, New York.

Mehta, D.K., Martin, J., and Jordan, B., (2000), British National Formulary, British Medical Association & Royal Pharmaceutical Society of Great Britain, London.

Rang, H.P., Dale, M.M., and Ritter, J.M., (1999), Pharmacology, 4th edition, Churchill Livingstone, Edinburgh.