Hooikoorts en andere vormen van allergische rhinitis

Inleiding

Bij allergische rhinitis zijn de slijmvliezen van neus en keel ontstoken als gevolg van een allergische reactie . Een dergelijke ontsteking kan wel of niet seizoensgebonden zijn.
De seizoensgebonden vorm van allergische rhinitis is hooikoorts . Dit is een overgevoeligheidsreactie op stuifmeel (pollen) van grassen en bomen. Omdat deze pollen alleen in bepaalde seizoenen voorkomen, is hooikoorts seizoensgebonden. De periode waarin de pollen in de lucht komen, verschilt van soort tot soort. Vooral in juni en juli is er veel stuifmeel in de lucht en hebben mensen met hooikoorts veel last.
Niet-seizoensgebonden allergische rhinitis is vaak een allergische reactie op huisstofmijt, schimmels of dieren. Ook beroepsgebonden stoffen zoals bestanddelen van haarverf, permanentvloeistoffen of latexhandschoenen kunnen allergische rhinitis veroorzaken. De verschijnselen zijn meestal hetzelfde als bij hooikoorts.

Oorzaak

Waarom mensen hooikoorts of een andere vorm van allergische rhinitis krijgen is niet bekend. Net als bij andere allergische aandoeningen hebben vaak meerdere mensen binnen een familie last van allergische rhinitis. Ook gaat hooikoorts vaak gepaard met andere allergische aandoeningen als eczeem , astma en voedselallergie. Iemand hoeft niet van jongs af aan allergisch te zijn. Hooikoorts bijvoorbeeld kan dus ook op latere leeftijd ontstaan, en een kapper kan na jaren ineens een allergische reactie op haarverf ontwikkelen.
Stoffen die een allergische reactie kunnen veroorzaken, noemen we allergenen. Wanneer het lichaam van iemand met een allergie in contact komt met deze allergenen, maakt het afweersysteem antistoffen aan. Deze hechten zich aan zogeheten mestcellen die daarna stoffen afscheiden, waaronder histamine. Dit zijn de stoffen die de allergische reactie met de bijbehorende verschijnselen veroorzaken.

Verschijnselen

Mogelijke verschijnselen van allergische rhinitis zijn:

• jeukende neus, gehemelte, oren en ogen;
• tranende, rode ogen (conjunctivitis ), vooral bij hooikoorts;
• niezen en een loopneus;
• drukkend gevoel in het hoofd of hoofdpijn;
• moeheid, suf en lusteloos;
• slecht slapen, snurken;

In ernstigere gevallen zijn er ook klachten van de lagere luchtwegen als hoesten, slijm opgeven en een piepende ademhaling

Diagnose

De diagnose allergische rhinitis wordt meestal gesteld op basis van de klachten en het verloop van de aandoening. De patiënt wordt onder andere gevraagd wanneer en hoe vaak de klachten optreden. Met behulp van onderzoeken wordt vastgesteld of iemand allergisch is en zo ja, voor welke stof.
In het bloed wordt vaak een verhoogd gehalte antistoffen van het type IgE aangetroffen die kenmerkend zijn voor een allergie. Deze bloedtest wordt de RAST test genoemd. Daarnaast kan het gehalte eosinofielen – dit zijn cellen van het afweersysteem - verhoogd zijn.
Of de allergische reactie wordt veroorzaakt door pollen, kan worden vastgesteld met een huidtest . Bij deze allergietest worden kleine hoeveelheden van verschillende allergenen in de huid gespoten met een naaldje of op de huid geplakt, waarna wordt gekeken op welke stoffen de huid reageert.

Behandeling

De behandeling begint met het vermijden van de allergenen waar iemand gevoelig voor is. Iemand met hooikoorts kan bijvoorbeeld beter zoveel mogelijk binnen blijven als er veel pollen in de lucht zijn. Iemand met een allergie voor huisstofmijt kan proberen deze te vermijden door regelmatig schoon te maken en de woning aan te passen (saneren), door bijvoorbeeld vloerbedekking te verwijderen.
Als dit niet voldoende helpt of wanneer het vermijden van de allergenen onmogelijk is, bestaan er doeltreffende medicijnen tegen allergische rhinitis. Een aantal daarvan is zonder recept verkrijgbaar. De middelen zijn in drie hoofdgroepen te verdelen:

• Antihistaminica gaan de werking van histamine tegen. Ze verlichten jeuk, en gaan niezen en een loopneus tegen;
• Cromoglycinezuur is een middel dat de afscheiding van histamine door mestcellen tegengaat. Dit medicijn is verkrijgbaar als neusspray en helpt voornamelijk tegen de jeuk. Het werkt vaak pas na enkele weken.
• Corticosteroïden gaan onder andere de ontsteking en zwelling van het neusslijmvlies tegen. Corticosteroïden worden voornamelijk gebruikt als onderhoudsmedicatie. Het duurt enige tijd voordat het middel werkt.

Voor mensen met een ernstige allergie bij wie vermijden en medicijnen niet afdoende helpen, kan immunotherapie een oplossing zijn. Bij immunotherapie wordt iemand minder gevoelig gemaakt voor een specifiek allergeen. Dit noemen we ‘desensibiliseren’. Bij immunotherapie wordt gedurende een langere periode regelmatig een heel kleine hoeveelheid van een allergeen ingespoten of onder de tong gedruppeld. Na deze lange en voorzichtige blootstelling leert het lichaam soms de stof accepteren zonder dat er een allergische reactie optreedt.

Zelfzorg

Hebt u slechts af en toe een hooikoortsaanval, dan kunt u bij de apotheek een neusspray of neusdruppels kopen die de zwelling van het neusslijmvlies verminderen. Deze middelen zorgen ervoor dat u snel weer vrij door uw neus kunt ademen. Vraag daarbij eventueel advies aan uw apotheker. Aangeraden wordt de neusspray of –druppels niet langer dan vijf tot tien dagen achter elkaar te gebruiken.
Als uw ogen geïrriteerd zijn, kunt u beter geen contactlenzen dragen .

Meer informatie

Informatie van Pollennieuws.nl
www.pollennieuws.nl

Informatie van het Nederlands Huisartsen Genootschap
http://nhg.artsennet.nl/kenniscentrum/k_voorlichting/NHGPatientenbrieven/NHGPatientenbrief/PBR5b.htm

Informatie van Nederlandse Vereniging voor Keel-Neus-Oorheelkunde en Heelkunde van het Hoofd-Halsgebied
www.kno.nl/publiek/voorlichting/allergie