Loodvergiftiging

Inleiding

Lood is een zwaar metaal dat in veel industrieën wordt gebruikt, bijvoorbeeld in de glasindustrie, bij de fabricage van batterijen, in de verfindustrie en in legeringen en leidingen.

Het gevaar van lood

Lood kan gevaarlijk zijn als het loodgehalte in het lichaam een bepaald niveau overstijgt. Dit kan op twee manieren gebeuren. Allereerst door voortdurend en langdurig inademen en inslikken van loodstof (chronische loodvergiftiging). Acute loodvergiftiging ontstaat door plotselinge blootstelling aan looddampen of via de opname van chemische stoffen met hoge concentraties lood. Dit inhaleren van looddampen kan zeer gevaarlijk zijn maar komt veel minder vaak voor.

Risicogroep

Loodvergiftiging kan in theorie vrijwel iedereen treffen. Dankzij voorzorgsmaatregelen op het gebied van milieu en gezondheid is het echter een zeldzaamheid. Bekende voorbeelden van vroegere gevallen van chronische loodvergiftiging betroffen vooral mensen die in extreme mate werden blootgesteld aan auto-uitlaatgassen, toen auto's nog gelode benzine gebruikten, en kinderen die uit gewoonte op potloden kauwden of op speelgoed dat een laagje loodhoudende verf bevatte. Dergelijke verf is tegenwoordig niet meer toegestaan. Mensen die in de loodverwerkende industrie werkzaam zijn, lopen een verhoogd risico op loodvergiftiging. Loodvergiftiging behoort dan ook tot de beroepsrisico's. Arbeiders die met oude metalen of met uitsmelten te maken hebben, lopen meer kans op een acute vergiftiging.

De invloed van lood op ons lichaam

Lood komt in het bloed terecht via het spijsverteringsstelsel (inslikken) of via de longen (inhaleren). In het lichaam verstoort het de productie van rode bloedcellen doordat het de synthese van hemoglobine verhindert. Hemoglobine is dat deel van de rode bloedcellen dat zuurstof vervoert naar de verschillende delen van het lichaam. Lood brengt ook schade toe aan de buitenlaag van de rode bloedcellen. Daarnaast kan het zich binden aan veel andere organen, zoals de botten, zenuwen en nieren.

Verschijnselen

Mensen met een te hoog loodgehalte in het lichaam hebben over het algemeen last van moeheid, misselijkheid en braken. De eetlust neemt af en ze hebben pijn in de onderbuik. Daarnaast kunnen ze last hebben van darmverstopping (constipatie). Het belangrijkste verschijnsel van loodvergiftiging is bloedarmoede als gevolg van de vernietiging van rode bloedcellen en een incorrecte synthese van hemoglobine. Kenmerkend voor loodvergiftiging is een blauwe streep op het tandvlees (de zogenaamde loodzoom). Als de zenuwen zijn aangetast, kan verlamming van de hand of voet optreden. Aantasting van de hersenen kan toevallen en aanvallen van bewusteloosheid veroorzaken. Op een röntgenfoto kan worden vastgesteld dat de botten dichte strepen op de uiteinden hebben. Dit komt vooral veel voor rond de pols en knieën bij kinderen, omdat deze beenderen bij hen aan de uiteinden groeien. Onderzoeken onder kinderen die aan lood zijn blootgesteld, wijzen uit dat zelfs lage loodgehaltes kunnen leiden tot een lagere intelligentie (IQ), leerstoornissen, gedragsproblemen en nierbeschadiging. Baby's waarvan de moeder tijdens de zwangerschap blootgesteld is geweest aan lood kunnen een geestelijke en lichamelijke achterstand hebben.

Voorzorgsmaatregelen

In veel landen is loodvergiftiging een ziekte met aangifteplicht. Dit houdt in dat alle industrieën die met lood werken aan strenge regels gebonden zijn. Daartoe behoort het dragen van beschermende uitrusting tijdens het werken met lood en een toereikende vergoeding voor degenen die vergiftiging oplopen. Brandstof met lood (bijvoorbeeld benzine) is uit de markt genomen en vervangen door ongelode brandstof. Ook voor speelgoed wordt alleen nog loodvrije verf gebruikt.

Behandeling

Het is van groot belang de bron waar het lood vandaan komt te verwijderen. Daarnaast is het belangrijk toekomstige blootstelling aan lood te voorkomen. Om het lood uit het lichaam te verwijderen worden bepaalde chemische stoffen gebruikt die een verbinding aangaan met het lood in het bloed en vervolgens met de urine worden uitgescheiden (chelatietherapie).

Referenties

Benjamin, N., Pearson, R.M. (1999), Adverse drug reactions and poisoning, in: Kumar, P. & Clark, M. (Ed.), Clinical Medicine, 4th Ed, Harcourt Publishers Limited, Edinburgh, London.

Murphy, M.F. (1999), Haematological disease, in: Kumar, P. & Clark, M. (Ed.), Clinical Medicine, 4th Ed, Harcourt Publishers Limited, Edinburgh, London.

“Nutrition and Childhood Lead Poisoning”,
ohioline.osu.edu/hyg-fact/5000/5536.html
www.leadsafehome.com/aboutleadpoisoning/aboutleadpoisoning.html