Rectale bloedingen

Inleiding

Het rectum is het laatste deel van het spijsverteringskanaal. Het wordt door de anus van de 'buitenwereld' afgesloten. In het rectum wordt de ontlasting opgeslagen totdat deze wordt uitgescheiden. Bij rectale bloedingen komt bloed al dan niet samen met de ontlasting via de anus naar buiten.

Oorzaak

Meestal zijn aambeien (hemorroïden) de goedaardige oorzaak van een rectale bloeding. Desondanks mag een rectale bloeding nooit worden genegeerd, omdat die ook kan wijzen op onder meer:

• poliepen;
• ontstekingen in het spijsverteringskanaal;
• kanker in het spijsverteringskanaal;
• colitis ulcerosa;
• angiodysplasie (een zeldzame aandoening waarbij in het slijmvlies van het rectum abnormale bloedvaten worden gevormd, die vooral bij ouderen tot forse bloedingen kunnen leiden).

Over het algemeen zijn er dan ook andere symptomen, zoals misselijkheid, braken, verminderde eetlust, gewichtsverlies, opgezwollen buik, veranderingen in het ontlastingspatroon of rectale uitscheiding van slijm.

Herkomst bloed

Het bloed is soms niet als zodanig te herkennen, omdat het er zwart en teerachtig uit ziet. Het gaat dan om bloed dat afkomstig is van de slokdarm of de maag en in het darmkanaal geheel of gedeeltelijk is verteerd.
Al het bloed afkomstig van het colon (deel van de dikke darm), het rectum of de anus wordt niet verteerd en behoudt zijn rode kleur.
Met andere woorden: hoe donkerder de kleur van het bloed, des te verder ligt de bron bij de anus vandaan. In geval van twijfel kan in een huisartsenpraktijk op eenvoudige wijze bepaald worden of ontlasting bloed bevat.

Diagnose

Visueel onderzoek en toucheren leveren belangrijke informatie voor het vaststellen van de diagnose. De arts onderzoekt dan het anale gebied uitwendig en inwendig op scheuren, aambeien en afwijkingen. Indien nodig wordt aanvullend onderzoek uitgevoerd: colonscopie of sigmoïdoscopie. Bij deze onderzoeken worden instrumenten ingebracht om het onderste deel van de darm zichtbaar te maken.
CT-scans en echografieën zijn soms nodig om een tumor te lokaliseren en vast te stellen in hoeverre deze zich heeft uitgezaaid.

Behandeling

De behandeling van rectale bloedingen is afhankelijk van de oorzaak.
Aambeien worden meestal veroorzaakt door verstopping en persen. Door meer voedingsvezels te eten wordt de stoelgang vergemakkelijkt. Soms worden middelen voorgeschreven om de ontlasting zachter te maken, waardoor verstopping wordt voorkomen.
Ontstekingen, kanker en andere aandoeningen worden overeenkomstig behandeld.

Meer informatie

Williams, N.S. (2000), The rectum, in: Bailey & Love’s short practice of surgery, eds Russell, R.C.G., Williams, N.S. & Bulstrode, C.J.K. (ed.), 23^rd ed., Arnold, London.