Blefaritis

Inleiding

Een blefaritis is een ontsteking van de randen van de oogleden rondom de wimpers. Blepharon is de medische term voor ooglid en de uitgang '-itis' betekent ontsteking. De aandoening verloopt vaak chronisch en kan door bepaalde factoren verergeren. Blefaritis komt veel voor, is meestal niet ernstig maar wel lastig.

Oorzaak

De ontsteking van de ooglidrand wordt veroorzaakt door bacteriën. De bacteriën nestelen zich in de afscheiding van de talgkliertjes en van de klieren van Meiboom die op de ooglidrand uitmonden. Deze bacteriën zijn doorgaans onschuldig maar irriteren de ogen, onder andere door stoffen (toxines) die ze afscheiden.

Er bestaan twee soorten blefaritis. Ze zijn soms moeilijk van elkaar te onderscheiden en kunnen ook samen voorkomen:

1. Seborrhoïsche blefaritis
   Dit ontstaat door een overmatige talgproductie door de talgkliertjes en de klieren van Meiboom. Tussen en achter de ooghaartjes vormen zich vettige schilfertjes die u makkelijk kunt weghalen. In deze schilfertjes kunnen zich bacteriën nestelen. Het gaat vaak gepaard met een schilferend voorhoofd en roos op de hoofdhuid.
2. Stafylococcen blefaritis
   Deze aandoening is ernstiger en begint vaak op jongere leeftijd. Het wordt vooral veroorzaakt door hardnekkige bacteriën op de ooglidrand. Rond de ooghaartjes vormen zich harde korstjes die moeilijk zijn weg te halen.

Blefaritis kan door een aantal factoren verergeren:

1. allergie, bijvoorbeeld voor cosmetica;
2. slapeloosheid;
3. onaangepaste brilcorrectie waardoor de ogen steeds half worden dichtgeknepen om scherp te kunnen zien;
4. blootstelling aan irriterende stoffen zoals stof en rook;
5. bepaalde huidaandoeningen als rosacea;
6. bepaalde andere aandoeningen zoals diabetes.

Verschijnselen

Mogelijke verschijnselen van blefaritis zijn:

1. Roodheid en zwelling
   De randen van de oogleden aan de basis van de wimpers zijn rood en soms gezwollen. Dit is zichtbaar en veel mensen met blefaritis vinden dit daarom hinderlijk.
2. Schilfertjes en korstjes tussen de wimpers
3. Pusvorming
   Na het slapen zijn de oogleden vaak plakkerig en zijn de wimpers aan elkaar geplakt.
4. Droge ogen
   Het dunne laagje traanvocht op de ogen is verstoord doordat de kliertjes van Meiboom die een deel van deze laag produceren bij de ontsteking zijn betrokken.
5. Branderige ogen
6. Jeukende oogleden
7. Hinder van fel licht
8. Zweertjes
   Soms ontstaan op de ooglidranden zweertjes waaruit vocht of bloed komt.

Diagnose

De arts bekijkt de oogleden en het oogoppervlak in detail, soms met behulp van een spleetlamp.

Behandeling

Een behandeling kan zes tot acht weken duren, soms nog langer, voordat de klachten beduidend afnemen. Helaas komt het vaak voor dat blefaritis terugkeert, ook als het met goed resultaat behandeld is. Sommige patiënten houden altijd in meer of mindere mate last. Het belangrijkste deel van de behandeling is het zorgvuldig schoonmaken en schoonhouden van de oogleden. Deze dagelijkse ooglidhygiëne is bij iemand met aanleg voor blefaritis te vergelijken met het tanden poetsen om tandbederf te voorkomen. Het schoonmaken van de oogleden bestaat uit de volgende elementen:

• Het consequent reinigen van de oogleden bij het ontwaken en het slapengaan. Bij zeer actieve blefaritis kan dit overdag enkele keren herhaald worden tot de ooglidranden helemaal schoon zijn.
• De korstjes kunnen zacht gemaakt worden door een schoon, vochtig en warm washandje enkele minuten op de oogleden te houden. De warmte bevordert ook de bloedcirculatie in het ooglid en opent de poriën van de geïnfecteerde kliertjes. Daarna kunnen de korstjes en schilfertjes verwijderd worden door het washandje voorzichtig over de bovenste en onderste ooglidranden te wrijven. Deze bewegingen moeten van de binnenzijde (oogkant) naar de buitenzijde (huidkant) van de ooglidrand en van de buitenste naar de binnenste ooglidhoek plaatsvinden. Er kan ook een wattenstokje gebruikt worden. Het ’poetsen’ kan wat gevoelig zijn en een branderig gevoel nalaten.
• Bij het schoonmaken kan een glas warm water gebruikt worden met daarin enkele druppels babyshampoo (prikt niet!). Zo nodig kan de arts een ontsmettende vloeistof voorschrijven.
• Tijdens het schoonmaken moeten de ogen niet teveel dichtgeknepen worden, want dat maakt het moeilijk om de ooglidranden schoon te maken.
• Na het poetsen worden de oogleden drooggedept met een schone handdoek.

Naast schoonmaken van de oogleden kan de behandeling bestaan uit:

1. Oogdruppels of oogzalf
   Soms worden antibiotische oogdruppels of oogzalf voorgeschreven. Ze bestrijden de bacteriën die mede de oorzaak van de ontsteking zijn.
2. Cortisonedruppeltjes
   Als er sprake is van overgevoeligheid voor de afscheidingsstoffen (toxines) van de bacteriën, dan kan dat ernstige jeuk veroorzaken. Cortisonedruppeltjes kunnen tijdelijk helpen tegen de jeuk. Dit mag alleen onder toezicht van een oogarts!
3. Antibioticatabletten
   In ernstige en hardnekkige gevallen kan de oogarts een kuur met antibioticatabletten voorschrijven (bijvoorbeeld doxycycline)
4. Allergie vermijden
   Soms is de onderliggende oorzaak een allergische reactie, bijvoorbeeld op bepaalde stoffen in cosmetica. Deze stoffen moeten dan zoveel mogelijk gemeden worden.

Prognose

Soms kunnen de klieren van Meiboom of de talgkliertjes en haarzakjes acuut ontsteken en ontstaat een abcesje in het ooglid (hordeolum). De afvoergangen van de kliertjes kunnen ook verstopt raken met een chalazion als gevolg.

In ernstige gevallen ontstaan zweertjes bij de ooglidrand, vallen wimpers uit en ontstaat er littekenweefsel op de oogleden (met entropion, ectropion of trichiasis als gevolg). Ook kan de ontsteking van de oogleden het oppervlak van het oog aantasten (conjunctivitis en keratitis).

Meer informatie

Informatie van het Nederlands Oogheelkundig Gezelschap
www.oogheelkunde.org