Pterygium

Inleiding

Een pterygium (ook vleugeltje genoemd) is een goedaardig proces waarbij slijmvlies over het hoornvlies heen groeit.

Oorzaak

Er is tot nog toe geen echte oorzaak gevonden maar een aantal factoren verhogen de kans op het ontstaan ervan:

1. blootstelling aan zonlicht (UV-stralen): in warme klimaten komt pterygium vaker voor;
2. chronische irritatie door wind, stof en uitdroging van het hoornvlies en oogbindvlies.

Verschijnselen

Het pterygium is een driehoekige, vleugelvormige slijmvliesplooi die vanuit het bindvlies (meestal aan de neuszijde) over de rand van het hoornvlies naar het centrum van het hoornvlies toe groeit. Dit abnormale weefsel is taai, vezelrijk en kan bloedvaten bevatten. Het vernietigt het bovenste laagje van het hoornvlies tot en met de laag van Bowman. Het pterygium kan soms ontstoken raken waardoor het rood en gevoelig is. Als het pterygium verheven is, kan de traanfilm het omgevende hoornvlies niet goed bedekken en droogt het epitheel op die plaatsen uit (locale traanfilminstabiliteit).

Vaak geeft een pterygium weinig of geen klachten. Soms kan een pterygium het gevoel geven dat er iets in het oog zit: irritatie, jeuk, prikkend of brandend gevoel. Dit geïrriteerd gevoel kan nog versterkt worden door uitdroging van het omgevende hoornvliesepitheel of door externe factoren zoals stof, rook, overmatig zonlicht etc.

Een pterygium kan ook cosmetische hinder geven. Het gezichtsvermogen kan ook verminderen wanneer het hoornvlies door het pterygium vervormd wordt (astigmatisme) of wanneer het pterygium doorgroeit tot in het centrale deel van het hoornvlies, voor de pupil.

Diagnose

De diagnose van een pterygium kan meestal gesteld worden op basis van het typische aspect. De oogarts kan een pterygium ook onderzoeken met behulp van een spleetlamp. Eerst wordt er wat kleurstof (fluoresceïne) in het oog gedaan. Vervolgens wordt er met blauw licht naar het oog gekeken. Bij uitdroging van het hoornvlies worden kleine “putjes” in het epitheel gezien die in het blauwe licht aankleuren door de fluoresceïne (“fluoresceren”). Het astigmatisme van het hoornvlies kan worden gemeten met een keratometer.

Behandeling

De behandeling hangt af van de klachten. Indien er weinig of geen klachten zijn, is geen behandeling nodig. Bij irritatie of roodheid kunnen ontstekingsremmende druppels de klachten verminderen. Bij uitdroging van het hoornvlies kunnen kunsttranen (in de vorm van druppels of gel) verlichting brengen. Chirurgische verwijdering van het pterygium wordt meestal pas uitgevoerd wanneer het gezichtsvermogen bedreigd wordt (hetzij door vervorming van het hoornvlies of door overgroei tot in het centrum van het hoornvlies), wanneer het pterygium blijvende last geeft van irritatie en roodheid of wanneer het pterygium cosmetisch zeer storend is.

Prognose

Een pterygium dat behandeld moet worden omdat het het zien belemmert, groeit in ongeveer 5 procent van de gevallen na de behandeling weer aan. Een nieuwe operatie kan dan nodig zijn.

Meer informatie

Informatie van het Nederlands Oogheelkundig Gezelschap
www.oogheelkunde.org

Informatie van het Oogcentrum Deventer
www.oogartsen.nl

James B, Chew C, Bron A. Zakboek oogheelkunde derde druk. Elsevier Gezondheidszorg. Maarssen 2004.

Stoorvogel P. Oogchirurgie. Elsevier Gezondheidszorg. Maarssen, 1998.