Bloedingen in het maag-darmkanaal - algemeen

Inleiding

Het maag-darmkanaal is een min of meer buisvormige structuur die begint in de mond en loopt tot aan de anus. De voornaamste functie ervan is het afbreken van voedsel tot eenvoudige afzonderlijke bestanddelen zodat deze vervolgens in het lichaam kunnen worden opgenomen. Het maag-darmkanaal, ook wel het spijsverteringskanaal genoemd, kan door verschillende ziekten worden aangetast. Vaak gaat dat gepaard met beschadiging van de wand van het maag-darmkanaal en van de bloedvaten in deze wand. In zo'n situatie kan een bloeding optreden.
Bloedingen kunnen zowel in het bovenste als het onderste deel van het maag-darmkanaal optreden. Het bovenste deel bestaat uit de slokdarm (oesophagus), de maag en de twaalfvingerige darm (duodenum), net onder de maag. Het onderste deel omvat de dunne darm, dikke darm, rectum en anus. Bloedingen in het maag-darmkanaal kunnen dan ook worden onderverdeeld in bloedingen in het bovenste en bloedingen in het onderste deel van het maag-darmkanaal.

Oorzaken

Zoals gezegd kunnen vele ziekten de darmwand beschadigen en een bloeding veroorzaken. Ook bij de oorzaken van bloedingen wordt er onderscheid gemaakt tussen het bovenste en onderste deel.
De meest voorkomende aanwijsbare oorzaak van een bloeding in het bovenste deel van het maag-darmkanaal is een zweer. Dat is een chronische wond in de wand van het maag-darmkanaal en kan voorkomen in de slokdarm, de maag of de twaalfvingerige darm. Zo'n zweer ontstaat doordat de maagwand in contact komt met maagzuur, door prikkeling van de maagwand als gevolg van medicijnen (zoals aspirine, NSAID's en corticosteroïden) of door een chronische slijmvliesontsteking van de maagwand welke veroorzaakt wordt door besmetting met de Helicobacter Pylori-bacterie. Andere oorzaken zijn onder meer scheurtjes in de slokdarm door overmatig braken (het syndroom van Mallory-Weiss) en een spataderbreuk in de slokdarm (bij patiënten met levercirrose). Ook kanker in het bovenste deel van het maag-darmkanaal kan een bloeding veroorzaken, maar dit komt zelden voor.
Een bloeding in het onderste deel van het maag-darmkanaal is vaak te wijten aan verwijde aders onder aan de endeldarm, ook bekend als aambeien of hemorroden. Kanker van de dikke darm is ook een belangrijke oorzaak van een bloeding, vooral bij ouderen.

Symptomen

Een maagdarmbloeding kan braken veroorzaken. Soms zit er bloed in het braaksel. Als het bloed al een tijdje in de maag heeft gezeten, is het door het maagzuur bruinzwart gekleurd (als koffiedik). In de darmen werken verschillende stoffen op het bloed in voordat het in de ontlasting komt, waardoor deze teerachtig (zwart en kleverig) wordt, zogeheten melaena. Een bloeding in het onderste deel van het maag-darmkanaal gaat niet gepaard met braken. Het bloed passeert slechts een klein deel van het darmkanaal en is dan ook gewoon rood als het in de ontlasting komt.
Als u bloed opgeeft, of denkt bloed in de ontlasting te zien, raadpleeg dan onmiddellijk een arts. Dit geldt zeker als zich grote hoeveelheden bloed in de ontlasting bevinden (vooral als u zich daarbij ook slap voelt). Het kan zijn dat u dan dringend medische zorg nodig hebt. Wanneer er slechts een klein beetje bloed in de ontlasting zit, moet u ook een arts raadplegen, maar is de situatie iets minder acuut.

Diagnose

Na een zorgvuldige evaluatie van de klachten en een lichamelijk onderzoek zal de arts mogelijk besluiten tot een endoscopie. Voor bloedingen hoog in het maag-darmkanaal houdt dit in dat er een flexibele buis via de keel in de maag wordt gebracht. Met behulp van een lampje aan het uiteinde van de buis kan de arts de wand van het spijsverteringskanaal bekijken. Bij een bloeding laag in het maag-darmkanaal doet de arts een endoscopie via de anus. Zo kan de arts het onderste deel van het maag-darmkanaal bekijken.

Behandeling

Wanneer uw bloedruk te laag is, moet u misschien via een infuus vocht toegediend krijgen. Ook kan het nodig zijn om het hemoglobinegehalte van het circulerende bloed te bepalen om vast te stellen of u wellicht een bloedtransfusie nodig hebt.
Gelukkig bestaan er vele behandelmogelijkheden. Een acute bloeding kan tot staan worden gebracht met geneesmiddelen of door toepassing van speciale ingrepen tijdens de endoscopie. Vervolgens moet de onderliggende oorzaak van de bloeding worden behandeld.

Meer informatie

Clark, M.L. & Kumar, P.J. (1994), Gastroenterology, in Clinical Medicine, eds P. Kumar & M. Clark, 4th edn, Harcourt Publishers Limited, Edinburgh, London.

Clinical Medicine. 1989, eds Kumar, P.J & Clark, M.L. Bailliere Tindall.

Palmer, K.R. & Penman, I.D. (1999), Diseases of alimentary canal and pancreas, in: Haslett, C., Chilvers, E.R., Hunter, J.A. & Boon, N. (eds), Davidson's Principles and Practices Of Medicine, 18th Ed, Harcourt Publishers, London.