Allergisch contact eczeem

Inleiding

Bij eczeem (dermatitis) is de huid pijnlijk, ontstoken (rood en gezwollen) en bedekt met groepjes kleine, meestal met vocht gevulde blaasjes (vesiculae). De huid kan dan ook vocht afscheiden, maar de mate waarin dit gebeurt, verschilt per persoon en is afhankelijk van het type eczeem. Eczeem gaat gewoonlijk gepaard met jeuk en door veelvuldig krabben kan de huid van aanzien veranderen.
Allergisch contacteczeem is een type eczeem dat wordt veroorzaakt door een allergische reactie van de huid die optreedt wanneer de huid in aanraking is gekomen met bepaalde stoffen. Deze reactie kan variëren van licht tot hevig.

Oorzaken

Mensen kunnen voor veel verschillende dingen overgevoelig zijn en de lijst van mogelijke allergenen is dan ook lang. Nikkel, dat in bepaalde sieraden, maar ook wel in horloges, scharen en kookgerei zit, is vaak de boosdoener. Kleding, ook panty's en schoenen, kunnen contacteczeem veroorzaken, evenals rubber handschoenen en laarzen. Sommige mensen zijn allergisch voor crèmes, zalven en cosmetica: de conserveermiddelen in die producten zouden daar de oorzaak van kunnen zijn. Ook cement en leer kunnen aanleiding geven tot contacteczeem.

Symptomen

Bij allergisch contacteczeem treedt de reactie doorgaans twee tot vier dagen nadat de huid in aanraking is gekomen met de stof (het allergeen), op. Deze reactie houdt in dat de huid rood en dik wordt en gaat jeuken. In ernstige gevallen kunnen met vocht gevulde blaren ontstaan. Een allergie kan vele jaren aanhouden.

Diagnose

Om de juiste diagnose te stellen, moet de arts alles weten over de voorgeschiedenis, arbeidsomstandigheden, hobby's, gebruikte cosmetica en eventuele aanraking met chemicaliën.
Doorslaggevend is echter vaak de plaats van het eczeem. Als het bijvoorbeeld op de oorlellen voorkomt, wijst dat op een mogelijke allergie voor het materiaal dat in de oorbellen verwerkt is. Uitslag op de pols kan het gevolg zijn van een allergie voor een bestanddeel van een horloge(bandje).
Als iemand allergisch is voor iets op het werk, is het meestal opvallend dat de klachten minder zijn na een vakantie.
Op de afdeling dermatologie in het ziekenhuis kan met behulp van een zogeheten plakproef worden vastgesteld voor welke stoffen iemand allergisch is. Bij dit onderzoek worden kleine testlapjes met verschillende mogelijke allergenen op de rug geplakt. Deze testlapjes blijven 48 uur zitten, waarna de onderliggende huid wordt onderzocht op veranderingen, zoals roodheid en zwelling. Plakproeven zijn bijzonder geschikt om te bepalen welke stoffen contacteczeem bij iemand veroorzaken (waar iemand dus allergisch voor is).

Behandeling

Het belangrijkste advies aan mensen met allergisch contacteczeem is aanraking met de stoffen waar zij allergisch voor zijn, vermijden. Dat is natuurlijk makkelijker als het gaat om sieraden dan om sommige andere voorwerpen en/ of stoffen.

De behandeling van eczeem hangt af van de toestand van de huid.

• Is de huid droog, dan kunt u het beste in plaats van zeep huidverzachtende crèmes gebruiken. Er zijn vele verzachtende middelen verkrijgbaar (vraag de arts om informatie). Als alternatief kan badolie rechtstreeks op de natgemaakte huid worden aangebracht. Een ander nuttig preparaat is een mengsel van gelijke delen witte zachte paraffine en vloeibare paraffine.
• Steroïdenzalf helpt goed tegen jeuk, roodheid en zwelling, maar mag alleen worden gebruikt onder medisch toezicht en in ieder geval niet langer dan de voorgeschreven periode. Anders kan de huid dunner en daardoor kwetsbaarder worden.
• Als door de arts wordt vastgesteld dat het eczeem is geïnfecteerd, zal hij naast steroïdenzalf wellicht ook antibiotica voorschrijven.
• Als het eczeem vocht afscheidt, kunnen lauwwarme kompressen op de aangedane stukken huid helpen.

Werk

Als het vermoeden bestaat, dat uw contacteczeem mede wordt veroorzaakt door uw werk, dan is het goed om dit te bespreken met uw bedrijfsarts. Uw behandelend arts en uw bedrijfarts kunnen dan, met uw toestemming, overleggen over diagnostiek, behandeling en eventuele aanpassingen in het werk. De bedrijfsarts kan ook aangeven welke specifieke kennis en expertise beschikbaar zijn rond uw werk, de arbeidsomstandigheden daarin en mogelijke aanpassingen. Het benutten van die expertise leidt vaak sneller tot de juiste diagnose en een goede aanpak. Een bekend voorbeeld is de kappersbranche, waar specifieke expertise is gebundeld bij het Centrum voor Huid en Arbeid te Arnhem. Uw behandelend arts (bijv. de huidarts) en uw bedrijfsarts kunnen ook een beroep doen op het Nederlands Kenniscentrum voor Arbeidsdermatosen (www.NECOD.nl) of het Nederlands Centrum voor beroepsziekten (www.beroepsziekten.nl).

Referenties

Buxton, P.K. (1998). ABC of Dermatology, 3rd Ed. BMJ Publishing House, London.

Eczema net
www.skincarephysicians.com/eczemanet/index.html

Contact dermatitis www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/000869.htm

Merck Manual
www.merck.com/pubs/mmanual/section10/chapter111/111a.htm