Lactose intolerantie

Inleiding

Lactose, ook wel melksuiker genoemd, komt voor in melk en melkproducten. Sommige mensen hebben een tekort aan het enzym lactase in hun darmen. Lactase zorgt voor het afbreken van lactose tot de twee kleinere bestanddelen glucose en galactose. Bij een tekort aan lactase is het lichaam onvoldoende in staat de lactose in melk en melkproducten af te breken, waardoor darmklachten kunnen ontstaan. Deze aandoening wordt lactose-intolerantie genoemd.

Misverstand: lactose-intolerantie is niet hetzelfde als koemelkallergie. Bij de laatste aandoening gaat het om een allergische reactie. Het dieet bij koemelkallergie lijkt wel op het dieet bij lactose-intolerantie, maar verschilt op een aantal punten.

Oorzaak

Meestal speelt erfelijke aanleg een rol. De intolerantie kan ook het gevolg zijn van een andere darmaandoening, zoals een virusinfectie (bijvoorbeeld gastro-enteritis) of coeliakie (spruw). Meer dan de helft van de mensen met een Afrikaanse of Aziatische achtergrond kan geen lactose verdragen.

Verschijnselen

Meestal ontwikkelt de intolerantie zich in de loop van de tijd. Veel mensen merken pas op oudere leeftijd dat ze minder lactose kunnen verdragen. Andere mensen met een tekort aan lactase merken daar nooit iets van. Als er verschijnselen optreden, gaat het meestal om onrustige darmen, pijn in de buik, flatulentie (winderigheid) en een onaangenaam gevoel in de buik. Deze verschijnselen nemen toe na het consumeren van melk of melkproducten.

Diagnose

Lactose-intolerantie kan worden aangetoond doordat de verschijnselen afnemen wanneer de desbetreffende persoon geen melk en melkproducten meer consumeert. Soms wordt ook een specifieke test voor lactose-intolerantie uitgevoerd, waarbij hij een dosis lactose te drinken krijgt en enige tijd daarna de hoeveelheid waterstof in de adem wordt gemeten.

Behandeling

Het is van belang dat zorgvuldig wordt onderzocht hoeveel lactose iemand kan verdragen zonder nadelige gevolgen te ondervinden. Bij een lichte intolerantie is het vaak voldoende om minder melk te drinken en zo mogelijk zoete zuivelproducten te vervangen door gefermenteerde zure zuivelproducten (yoghurt en andere zure melkproducten zoals karnemelk). Nederlandse harde kaas, zoals Goudse kaas, en Parmezaanse kaas bevatten weinig of geen lactose en kunnen dus gebruikt worden. In plaats van gewone melk kan melk met heel weinig lactose (bijvoorbeeld Immergut of MinusL) of sojadrank worden gebruikt. Verder is er het enzympreparaat Kerulac®. Wanneer u hiervan enkele druppels aan gewone melktoevoegt, is na 24 uur het grootste deel van de lactose in de melk omgezet. Dit preparaat is zonder recept bij de apotheek verkrijgbaar, net als het preparaat in tabletvorm: Kerutabs®.

Lactose wordt ook veel gebruikt als ingrediënt in andere voedingsmiddelen. Als u (vrijwel) geen lactose verdraagt, is het aan te raden de etiketten op voedingsmiddelen te controleren op lactosebevattende ingrediënten, zoals weipoeder en melkpoeder. Ook in onder andere brood, biscuits en koekjes, margarine, vleeswaren en chocolade kan lactose voorkomen.
Geneesmiddelen, vitaminepreparaten en zoetjes kunnen ook lactose bevatten. Meestal zijn dit maar kleine hoeveelheden. Soms is hetzelfde middel ook verkrijgbaar in een andere vorm waarin geen lactose voorkomt. Vraag uw apotheker om advies.
Bij het Voedingscentrum is een lijst van melkvrije merkartikelen verkrijgbaar.

Melk en melkproducten

Aangezien melk en melkproducten belangrijke bronnen zijn van veel belangrijke voedingsstoffen, zoals eiwitten, calcium en riboflavine (vitamine B2), wordt het advies zuivelproducten te mijden alleen gegeven wanneer dat echt nodig is. De mate waarin de consumptie van melk en melkproducten moet worden beperkt, is afhankelijk van de mate van lactose-intolerantie. Het is belangrijk voldoende calcium (kalk) en vitamine B2 binnen te krijgen. Een diëtist kan u persoonlijk adviseren over de mogelijkheden.

Meer informatie

Maag lever darm stichting www.mlds.nl/
Voedingscentrum www.voedingscentrum.nl