Voeding bij kanker

Inleiding

Veel mensen met kanker hebben moeite met eten. Dat kan een gevolg zijn van de ziekte zelf of van de behandeling, bijvoorbeeld chemotherapie (behandeling met geneesmiddelen tegen kanker). Sommige mensen hebben helemaal geen honger of zijn al snel verzadigd, terwijl anderen misselijk worden als ze eten. Ook smaken bepaalde voedingsmiddelen u misschien minder goed. Soms volstaan eenvoudige aanpassingen, in andere situaties is speciale voeding nodig.

Mensen met kanker hebben soms het idee dat eten de tumor voedt en de groei ervan stimuleert, en durven daarom niet veel te eten. Dat is een verkeerde opvatting. Het is juist belangrijk om een goede voeding met voldoende voedingsstoffen te gebruiken om het gewicht en de conditie op peil te houden.

Voeding

Wanneer u kanker hebt (gehad), hebt u dezelfde voedingsstoffen nodig als voor uw ziekte. Het is belangrijk om te zorgen voor voeding die u smaakt. Mensen in uw omgeving dringen er misschien op aan dat u een bepaald voedingspatroon gaat volgen. Die bezorgdheid kan prettig zijn, maar kan ook averechts werken. Tegenstrijdige adviezen kunnen verwarrend zijn. Tot nu toe is er geen betrouwbaar onderzoek dat heeft aangetoond dat een bepaald dieet kanker kan stoppen of genezen. Wel is duidelijk dat voeding kan bijdragen aan het op peil houden van gewicht, conditie en weerstand. Als het u steun geeft om een bepaald voedingspatroon te volgen, dan is het goed om de mogelijkheden hiervan met een diëtist (zie eind van deze pagina) te bespreken. Zo kunt u een weloverwogen keuze maken.

Gewicht

Als u afvalt zonder dat dit de bedoeling is, of al een laag gewicht hebt, probeer dan verdeeld over de dag steeds een klein beetje te eten of te drinken. Daardoor krijgt u meer voedingsstoffen binnen. Als u (een paar dagen) niets kunt eten, probeer dan in ieder geval voldoende vocht binnen te krijgen. Als u namelijk onvoldoende drinkt, plast u de afvalstoffen niet uit, en wordt het zieke en misselijke gevoel alleen maar groter. Per dag heeft u 1,5 tot 2 liter vocht nodig, dit zijn 10-15 kopjes.

Tips:

• Als brood moeilijk te slikken is, eet pap waarschijnlijk gemakkelijker.
• Vervang magere en halfvolle varianten van producten als melk, kaas en broodsmeersel door de volle varianten (volle melk, 48+ kaas, dieetmargarine of boter).
• Volkorenbrood, vers fruit en rauwkost geven snel een vol gevoel. Kies liever voor lichte broodsoorten, vruchtensap en gekookte groente. Eet eventueel beleg met brood in plaats van brood met beleg.
• Gebruik ongeklopte room in koffie, pap en vla. Van ongeklopte room kunt u meer gebruiken, geklopte room geeft snel een volgevoel.
• Als warm eten u tegenstaat, kunt u ook een extra broodmaaltijd gebruiken.
• Als u 's nachts wakker bent, kunt u die tijd benutten om iets te eten.
• Als geuren uw eetlust verminderen, kunt u koffie, parfum, etensluchtjes en schoonmaakmiddelen beter vermijden.
• Wat u vandaag niet lekker vindt, smaakt morgen misschien juist wel.
• Bij koude gerechten is de smaak minder prominent aanwezig dan bij warme gerechten.

Het is op dit moment beter om producten, die doorgaans als 'ongezond' bestempeld worden, te gebruiken, dan om te weinig te eten. Hier vindt u meer informatie over voeding bij ongewenst gewichtsverlies.

Droge en/of pijnlijke mond

Door regelmatig, ook ’s nachts, kleine slokjes te nemen houdt u de mond vochtig. Als u dat prettiger vindt, kunt u een sprayflacon gebruiken. De warme maaltijd glijdt gemakkelijker weg met veel jus of saus; maaltijdsoepen zijn ook een optie.

Smeuïg beleg zoals smeerkaas, roerei, paté, salade, jam of honing slikt gemakkelijker dan droog beleg. Pap, drinkontbijt en vla gaan waarschijnlijker beter dan brood, u kunt het brood ook in melk of bouillon dompelen als hartige variant.

Door op een snoepje of ijsklontje te zuigen, stimuleert u de productie van speeksel. U kunt ook kauwen op (suikervrije)kauwgom of fris-zure producten zoals komkommer, appel, tomaat, ananas en augurk.

Overleg met uw arts of logopedist of speciale producten zoals kunstspeeksel geschikt zijn voor u.

Sommige voedingsmiddelen kunnen pijnlijk zijn, zoals vruchtensap, koolzuurhoudende (‘prik’) en alcohol, scherpe kruiden en specerijen en erg zoute voedingsmiddelen. Dranken en gerechten worden meestal beter verdragen als ze niet warm maar op kamertemperatuur of zelfs (ijs)koud gebruikt worden. Producten met harde korstjes, noten, botjes en graten kunnen extra pijnlijk zijn. Soms is gemalen of vloeibare voeding (tijdelijk) beter.

Slijmvorming

Na het gebruik van gewone melk, vla etc blijft de mond vaak plakkerig. Veel mensen ervaren dit als slijm, maar voeding zorgt nooit voor extra slijmproductie. Het helpt om de mond na het gebruik van melk(producten) te spoelen met water met prik, ijswater of op een ijsblokje te zuigen. Zure melkproducten zoals karnemelk, yoghurt en sojadrank veroorzaken geen plakkerig gevoel.

Supplementen

Als het niet lukt om voldoende gewone voeding te gebruiken, kunnen preparaten een uitkomst bieden. Voedingssupplementen zijn vrij verkrijgbaar of op recept bij de apotheek af te halen. De meeste zorgverzekeraars hebben afspraken met facilitiare bedrijven, die de producten bij u thuis bezorgen nadat u ze via internet of telefoon hebt besteld. Er zijn veel soorten voedingssupplementen. U kunt ze als maaltijd gebruiken of naast uw normale voeding. De diëtist kan u adviseren welke voeding in uw situatie het meest geschikt is en welke dieetpreparaten zinvol zijn. Hij of zij kan u ook informeren over eventuele vergoeding door de zorgverzekeraar.

Meer informatie

Droge mond?

Diëtist
Hebt u behoefte aan meer informatie over voeding of wilt u een advies dat precies is afgestemd op uw mogelijkheden en uw situatie, dan is het aan te raden om een diëtist bij u in de buurt te raadplegen, zodat jullie mondeling kunnen overleggen en samen tot een haalbaar plan kunnen komen. Op www.nvdietist.nl en www.dietistencooperatie.nl vindt u adressen van diëtisten bij thuiszorgorganisaties of in diëtistenpraktijken.