Afvallen: eetstoornissen

Inleiding

Voor sommige mensen wordt 'lijnen' een obsessie. Dat kan tot ernstige problemen leiden. Bij sommigen gaat het verlangen slank te zijn en te blijven het hele leven beheersen en ontwikkelt zich een eetstoornis.

Oorzaken

Iemand kan eten – of juist niet eten - om onprettige gevoelens en verdrietige emoties naar de achtergrond te schuiven. Daardoor kan hij gefixeerd raken op eten en alles wat daarmee te maken heeft. Het kan ook een manier zijn om met de zorgen over het eigen lichaamsgewicht om te gaan. Bovendien kan het een middel zijn om niet te hoeven denken aan andere problemen, bijvoorbeeld met familie of partner. Als iemand een laag zelfbeeld heeft, kan het hem een kick geven als blijkt dat hij wel controle over zijn eten heeft, en kan zich een eetstoornis ontwikkelen. Het is vaak moeilijk om hier weer verandering in te brengen, omdat hij dan het gevoel heeft dat hij de controle kwijt raakt op het enige gebied dat hij juist beheerst: eten (of niet eten).

Ook drastische diëten kunnen tot stoornissen leiden. Dit is één van de redenen dat geadviseerd wordt om rustig en geleidelijk af te vallen, niet alleen omdat op deze manier geen tekorten aan belangrijke voedingsstoffen ontstaan, maar ook omdat het dan haalbaarder is een doel te bereiken. Het bereiken van een doel - hoe klein ook - verhoogt de motivatie, sterkt de wil om vol te houden en vergroot daarmee de kans op succes. Door drastisch te werk te gaan, en heel snel een heleboel kilo's kwijt te raken, is de kans groot gedemotiveerd te raken. Een dieet waarbij iemand zich alles ontzegt werkt meestal averechts. Het kan tot eetzucht en eetbuien leiden, waardoor het gewicht afwisselend daalt en stijgt.

Een ideaal figuur

De meeste culturen kennen een beeld van wat een ideaal figuur zou zijn. Dit kan een grote druk betekenen voor mensen van wie het figuur niet aan dat ideaalbeeld beantwoordt. Ook in de Nederlandse cultuur is voor zowel mannen als vrouwen een slank lichaam het meest voorkomende ideaalbeeld.

Jongeren

Eetstoornissen beginnen vaak op de kinder- of tienerleeftijd. Als kinderen groter worden en hun lichaam zich begint te ontwikkelen, kunnen zij het daar moeilijk mee hebben. Door gebrek aan zelfvertrouwen voelen zij zich onzeker over de veranderingen in hun lichaam. Sommigen verzetten zich tegen deze groei naar volwassenheid. Soms gaat dit verzet zo ver dat ze hun eetlust onderdrukken in de hoop het lichaam van een kind te houden.

Verschillende soorten eetstoornissen

Er zijn verschillende eetstoornissen: de twee bekendste zijn anorexia nervosa en boulimia nervosa. Daarnaast komt het eetprobleem ‘Binge Eating Disorder’ (BED) voor.

Binge Eating Disorder (BED)

BED kan het hele leven beheersen doordat iemand voortdurend met eten, gewicht en lichaam bezig is. Iemand met BED kan ook in financiële problemen komen doordat het eten veel geld kost. BED kan het hele leven gaan overheersen, en daarom is het belangrijk hulp te zoeken, ook al zijn er misschien nog geen lichamelijke verschijnselen. Hoe eerder hulp geboden wordt, des te groter de kans dat de stoornis onder controle komt.

Anorexia nervosa

Anorexia nervosa komt vooral voor bij jonge meisjes en jonge vrouwen, maar ook jongens en volwassenen kunnen eraan lijden. De diagnose anorexia wordt gesteld als mensen zo weinig eten en drinken dat hun gezondheid in gevaar komt. Mensen met anorexia concentreren zich de hele dag op hun eetgewoonten. Ze hopen dat ze op die manier hun leven en problemen onder controle krijgen.

Boulimia nervosa

In tegenstelling tot mensen met anorexia, die weigeren te eten, hebben degenen die aan boulimia lijden een onbedwingbare zucht naar enorme hoeveelheden voedsel. Ze zoeken er troost in tegen de emotionele problemen waarmee zij in hun leven te kampen hebben. Als zij aan een vreetbui hebben toegegeven, voelen zij zich ellendig en schuldig. Vervolgens gaan zij meestal braken, laxeermiddelen slikken of fanatiek aan lichaamsbeweging doen in een poging te voorkomen dat zij dik worden.

Hulp

Iemand met een eetstoornis ziet meestal zelf niet in hoe gevaarlijk zijn toestand aan het worden is. Als u de indruk hebt dat iemand uit uw gezin, familie of vriendenkring een eetstoornis heeft, is het belangrijk actie te ondernemen. De patiënt zal waarschijnlijk zelf geen hulp inroepen. Vraag in zo'n geval advies en hulp van een deskundige. Als u twijfelt over de juiste manier om af te vallen of u zorgen maakt dat u een eetstoornis hebt, ga dan naar de huisarts om erover te praten. Hij of zij kan u, indien nodig, doorverwijzen voor hulp en ondersteuning.