Ontwikkelingsstoornissen

Het opgroeien van baby tot volwassene is een complex proces. Hieronder vallen lichamelijke groei, ontwikkeling van verstandelijke vermogens, psychische ontwikkeling en ontwikkeling van de spraak en zintuigen (zoals horen en zien).

Als de ontwikkeling in een van deze gebieden afwijkend verloopt, wordt van een ontwikkelingsstoornis gesproken. Deze stoornissen kunnen zich op elk moment in het leven van een kind voordoen, tot de leeftijd van ongeveer 18 jaar.

Oorzaken ontwikkelingsstoornis

Een ontwikkelingsstoornis ontstaat vanuit het kind zelf. In de hersenen verloopt een bepaald proces afwijkend. Anders dan de omgeving vaak denkt, ligt de oorzaak niet op sociaal of psychisch gebied.

Wel kunnen erfelijke factoren een belangrijke rol spelen in het ontstaan van een ontwikkelingsstoornis, evenals problemen van buitenaf. Bijvoorbeeld zuurstoftekort tijdens de geboorte, te weinig voeding in de eerste levensjaren, een ongeval of bestraling.

Soorten ontwikkelingsstoornissen

Onder meer de volgende ontwikkelingsstoornissen kunnen tijdens de kinderjaren optreden:

  • Verstandelijke beperking
  • Leerstoornissen (dyslexie en dyscalculie).
  • Communicatiestoornissen (spraakstoornissen).
  • Autismespectrumstoornis (autisme, PDD-NOS, Asperger-syndroom).
  • Aandachtstekort- en gedragsstoornissen (ADHD , ODD, CD).
  • Cerebrale parese of infantiele encefalopathie (slechte spierbeheersing en gebrek aan coördinatie door hersenbeschadiging).
  • Zintuiglijke gebreken, zoals slecht zien en horen.
De ernst van deze stoornissen kan van kind tot kind sterk verschillen. Zo kunnen kinderen een lichte vorm van cerebrale parese hebben, waarbij de enige merkbare handicap is dat hun coördinatievermogen te wensen overlaat. Kinderen met een ernstige vorm van deze aandoening zijn soms niet in staat te lopen of zelf te eten. Er zijn ook kinderen die aan meer dan één ontwikkelingsstoornis lijden; bijvoorbeeld een kind met zowel PDD-NOS als ADHD.

Elk kind met een ontwikkelingsstoornis heeft een benadering nodig die aansluit op zijn specifieke hulpvraag.

Diagnose

De meeste ouders vergelijken de ontwikkeling van hun kind met die van leeftijdgenoten. Eventuele verschillen daarin hoeven niet op een ontwikkelingsstoornis te wijzen, aangezien ieder kind zich in zijn eigen tempo ontwikkelt. Sommige kinderen maken zich bepaalde vaardigheden nu eenmaal eerder eigen dan andere.

Maar soms blijft een kind ver achter in zijn ontwikkeling, bereikt hij een bepaald ontwikkelingsstadium nooit of verliest hij een eerder verworven vaardigheid weer. Dan zijn er genoeg redenen om aan een stoornis te denken en actie te ondernemen. Het is aan te bevelen om dan de huisarts te raadplegen. Zo nodig verwijst hij door naar een specialist.

Behandeling ontwikkelingsstoornissen

Afhankelijk van de stoornis zal de arts een behandeling voorschrijven. Fysiotherapie, logopedie en ergotherapie behoren tot de mogelijkheden. Soms is hulp nodig bij de opvoeding of moet een psycholoog worden ingeschakeld.

Ouders en andere gezinsleden hebben vaak moeite om te accepteren dat een kind aan een ontwikkelingsstoornis lijdt. Vaak zijn ook de gezinsleden gebaat bij steun en begeleiding. Het is gunstig als de mensen die met het kind omgaan, begrijpen welke problemen hij heeft en hoe hij kan worden geholpen om zijn vermogens optimaal te ontplooien.

Kinderen met een ontwikkelingsstoornis

De beste manier om kinderen met een ontwikkelingsstoornis te steunen, is zoveel mogelijk te weten te komen over de stoornis waaraan zij lijden. De onderstaande tips kunnen daarbij helpen.

  • Lees vakliteratuur.
    Hoe meer iemand over het probleem weet, hoe beter hij het zal begrijpen. De arts of specialist kan boeken, tijdschriften en andere bronnen aanraden over de ontwikkelingsachterstand. Informatie is ook te vinden op de website van organisaties die zich hiermee bezighouden. Enkele verwijzingen staan onderaan deze pagina.
  • Praat met andere ouders.
    Praat met andere ouders die een kind met een ontwikkelingsstoornis hebben om nieuwe manieren te vinden om de situatie het hoofd te bieden. Sommige gedragsproblemen zijn moeilijk te hanteren. Wellicht kunnen andere ouders, vanuit hun eigen ervaring, nuttige aanwijzingen geven.
  • Praat met de huisarts en andere deskundigen.
    Er zijn veel artsen, verpleegkundigen, maatschappelijk werkers, therapeuten, leraren en psychologen die zich inzetten voor hulp aan kinderen met ontwikkelingsstoornissen. Aarzel niet om de arts en andere deskundigen om advies en uitleg te vragen bij problemen die zich voordoen.

Algemene adviezen

Hieronder volgen enkele algemene adviezen die kunnen helpen zo goed mogelijk voor het kind te zorgen.

  • Betrek het hele gezin erbij.
    Stress en opschudding in het gezin zijn slecht voor het kind. De problemen die het kind heeft, kunnen de spanningen binnen het gezin verhogen. Het is daarom zinvol als alle gezinsleden samenwerken om een oplossing te zoeken voor die problemen. Indien mogelijk moet het hele gezin betrokken worden bij de gesprekken met deskundigen.
  • Heb geduld.
    Ouders moeten leren geduld uit te oefenen. Het kan namelijk enige tijd duren voordat een behandeling resultaat heeft. Dit kan erg frustrerend zijn. Vraag aan de therapeut of andere deskundige wat verwacht kan worden, en vraag om van de vorderingen op de hoogte gehouden te worden.
  • Bouw een goede vertrouwensrelatie op.
    Aan de mensen die zich met het kind bezighouden, mogen dezelfde eisen worden gesteld als aan iedere andere deskundige. Bespreek het met hen als dingen niet naar tevredenheid verlopen. Het is belangrijk vertrouwen in hen te hebben, maar daarvoor is eerst een goede relatie nodig.
  • Volg de vooruitgang.
    Ouders kunnen ongeduldig worden over de vooruitgang die hun kind boekt. Praat daarover met de therapeut of andere behandelaar. Hij kan op vorderingen wijzen die de ouder zelf niet heeft opgemerkt. Soms kan iemand ervan overtuigd zijn dat er geen verbetering is opgetreden, ook niet nadat een behandelmethode eventueel is gewijzigd. Overweeg dan om een second opinion aan te vragen of het kind door iemand anders te laten behandelen.
  • Behartig de belangen van het kind optimaal.
    Probeer uit te vinden welke behandelingen de ziektekostenverzekeraar vergoedt. Zorg ervoor dat de deskundigen, de verzekeringsmaatschappij en alle instanties die iets te maken hebben met de behandeling van het kind, op de hoogte zijn van de hulp die het kind en het gezin nodig hebben. Probeer altijd betrokken te worden bij alle beslissingen over de behandeling van het kind.

Preventie ontwikkelingsstoornissen

Veel ontwikkelingsstoornissen zijn niet helemaal te voorkomen. Wel zijn er risicofactoren die de kans op stoornissen verhogen. Dit geldt vooral tijdens de embryonale ontwikkeling, en in het bijzonder gedurende de eerste drie maanden van de zwangerschap. Vermijd daarom tijdens de zwangerschap risicofactoren zoals alcohol, tabak, drugs en blootstelling aan straling.

Als mensen vanwege hun leeftijd of erfelijke aanleg een verhoogd risico lopen om een kind met een ontwikkelingsstoornis te krijgen, kan onderzoek van moeder en kind tijdens de zwangerschap van nut zijn.

Meer informatie

Website van Balans, de landelijke vereniging voor ouders van kinderen met ontwikkelingsstoornissen bij leren en/of gedrag
www.balansdigitaal.nl

Informatie van het UMC
http://umcutrechthersencentrum.nl/ontwikkelingsstoornissen/

Informatie van de Stichting Korrelatie
www.korrelatie.nl/

Informatie van het Steunpunt Passend Onderwijs
www.steunpuntpassendonderwijs.nl/

Bron: Medicinfo Copyright: Medicinfo Datum: 05/11/2013